AUKU: Mansuh atau Pindaan?

Dari Meja Editorial

PENGUMUMAN Perdana Menteri mengenai hasrat memansuhkan Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971 (AUKU) membuka perbahasan penting mengenai masa depan pendidikan tinggi Malaysia.

Persoalan utamanya bukan sekadar sama ada AUKU perlu dimansuhkan, tetapi apakah bentuk undang-undang yang paling sesuai untuk menjamin autonomi universiti, kebebasan akademik, hak mahasiswa dan tadbir urus yang baik.

Sebelum ini, kerajaan mengambil pendirian AUKU masih diperlukan sebagai kerangka utama penubuhan, pentadbiran dan tadbir urus universiti awam. Akta itu juga telah dipinda beberapa kali bagi menyesuaikannya dengan perkembangan semasa.

Namun, pengumuman terbaru menunjukkan kerajaan kini melihat keperluan untuk membina kerangka perundangan pendidikan tinggi yang baharu dan lebih menyeluruh.

Hujah utama ialah AUKU mempunyai sejarah panjang sebagai undang-undang yang mengawal kehidupan universiti dan mahasiswa. Walaupun beberapa pindaan telah memperluas hak mahasiswa, pemansuhan boleh menjadi peluang untuk meninggalkan pendekatan berasaskan kawalan dan membina budaya universiti yang lebih bebas.

Pertama, pemansuhan boleh memperkukuh autonomi universiti. Universiti perlu mempunyai ruang lebih luas untuk menentukan dasar akademik, penyelidikan, pengurusan dan pembangunan institusi tanpa terlalu banyak campur tangan kerajaan.

Kedua, ia boleh memperkukuh kebebasan akademik. Pensyarah dan penyelidik perlu bebas mengemukakan pandangan berdasarkan ilmu dan bukti, termasuk mengkritik dasar kerajaan atau universiti tanpa rasa takut.

Ketiga, mahasiswa perlu dilihat sebagai warga dewasa dan bakal pemimpin, bukannya golongan yang perlu sentiasa dikawal. Kebebasan mengurus persatuan, aktiviti, pilihan raya kampus dan perbahasan politik merupakan sebahagian daripada proses pendidikan demokrasi.

Keempat, pemansuhan mempunyai nilai simbolik. Ia boleh menunjukkan bahawa kerajaan bersedia memberikan lebih banyak kepercayaan kepada institusi akademik dan generasi muda.

Namun, pemansuhan AUKU tidak boleh dilakukan tanpa menyediakan undang-undang pengganti yang lengkap. AUKU bukan hanya berkaitan politik mahasiswa, tetapi turut menjadi asas kepada struktur pentadbiran dan tadbir urus universiti.

Risiko pertama ialah kekosongan atau ketidakjelasan undang-undang jika kerangka baharu tidak disediakan dengan baik.

Risiko kedua ialah lahirnya undang-undang baharu yang hanya menukar nama tetapi mengekalkan budaya kawalan lama. Jika perkara ini berlaku, pemansuhan hanya bersifat kosmetik.

Risiko ketiga ialah kebebasan tanpa akauntabiliti. Universiti dan mahasiswa tetap memerlukan peraturan bagi menangani salah guna kuasa, penyelewengan kewangan, gangguan, diskriminasi dan masalah keselamatan.

Alternatifnya ialah mengekalkan AUKU tetapi melakukan pindaan besar-besaran. Kelebihannya ialah kesinambungan. Kerajaan dan universiti tidak perlu membina keseluruhan sistem perundangan dari awal, manakala perubahan boleh dilakukan secara berperingkat.

Pendekatan ini juga membolehkan kerajaan membuang peruntukan yang tidak lagi sesuai sambil mengekalkan bahagian AUKU yang masih diperlukan.

Namun, kelemahannya ialah persoalan sama ada pindaan berulang benar-benar mampu mengubah falsafah dan budaya AUKU. Jika masalah utama bukan lagi beberapa peruntukan tertentu tetapi hubungan yang terlalu berpusat antara kerajaan, universiti dan mahasiswa, pindaan mungkin tidak mencukupi.

Perdebatan tidak sepatutnya terhad kepada “mansuh atau kekal”. Persoalan lebih penting ialah apakah prinsip undang-undang pendidikan tinggi Malaysia untuk 20 atau 30 tahun akan datang?

Jika AUKU dimansuhkan, undang-undang baharu sekurang-kurangnya perlu menjamin:

1. Autonomi universiti dalam akademik, penyelidikan dan pentadbiran.
2. Kebebasan akademik untuk pensyarah dan penyelidik.
3. Autonomi mahasiswa dalam persatuan dan kegiatan kampus.
4. Hak bersuara dan berpolitik tanpa sekatan yang tidak munasabah.
5. Akauntabiliti dan ketelusan dalam pengurusan universiti.
6. Perlindungan daripada campur tangan politik mana-mana pihak.
7. Mekanisme semak dan imbang yang jelas.

Kesimpulannya, kejayaan reformasi tidak boleh diukur berdasarkan sama ada nama AUKU masih wujud atau tidak. Ukurannya ialah sama ada universiti menjadi lebih autonomi, mahasiswa lebih matang dan bebas, ahli akademik lebih terlindung, serta tadbir urus menjadi lebih telus.

Jika AUKU dimansuhkan tetapi digantikan dengan undang-undang yang sama sifatnya, perubahan itu hanya pada nama. Tetapi jika pemansuhan disertai kerangka baharu yang benar-benar menjamin kebebasan, autonomi dan akauntabiliti, ia boleh menjadi titik perubahan besar dalam sejarah pendidikan tinggi Malaysia.

Telegram: Nasional Daily

Facebook: Nasional Daily

TikTok: NasionalDaily

Whatsapp: NasionalDaily.com

Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001