Oleh: Hasri Harun
PERPADUAN merupakan aset paling berharga bagi sesebuah negara yang mempunyai masyarakat berbilang kaum, agama dan budaya seperti Malaysia. Sejak mencapai kemerdekaan, pelbagai usaha telah dilakukan oleh kerajaan, badan bukan kerajaan, institusi pendidikan dan masyarakat bagi memperkukuhkan perpaduan nasional.
Pelbagai slogan seperti “Bersatu Teguh, Bercerai Roboh”, “Keluarga Malaysia” dan gagasan perpaduan diperkenalkan bagi menyemarakkan semangat kebersamaan rakyat.
Namun, hakikatnya perpaduan negara tidak akan tercapai hanya melalui slogan atau kempen semata-mata. Perpaduan memerlukan penghayatan nilai, keikhlasan tindakan, keadilan dalam pemerintahan dan penglibatan seluruh lapisan masyarakat. Kata-kata yang indah tanpa pelaksanaan yang konsisten hanya akan menjadi retorik yang tidak memberi kesan mendalam kepada kehidupan rakyat.
Islam sendiri menekankan bahawa sesuatu perubahan memerlukan usaha dan tindakan yang bersungguh-sungguh. Firman Allah SWT:
“Sesungguhnya Allah tidak akan mengubah keadaan sesuatu kaum sehingga mereka mengubah apa yang ada pada diri mereka sendiri.” (Surah al-Ra’d: 11)
Ayat ini mengajar bahawa perpaduan perlu dibina melalui perubahan sikap dan tindakan, bukan sekadar ungkapan dan kempen bermusim.
Tanggungjawab Bersama
Perpaduan bukan sekadar agenda kerajaan tetapi merupakan tanggungjawab seluruh rakyat. Setiap individu mempunyai peranan dalam membina hubungan yang harmoni dengan jiran, rakan sekerja, masyarakat dan negara.
Slogan perpaduan boleh menjadi pemangkin kesedaran, tetapi tanpa penghayatan nilai hormat-menghormati dan toleransi, ia tidak mampu membentuk masyarakat yang benar-benar bersatu.
Allah SWT berfirman:
“Wahai manusia! Sesungguhnya Kami telah menciptakan kamu daripada lelaki dan perempuan, dan Kami jadikan kamu berbangsa-bangsa dan bersuku-suku supaya kamu saling mengenali.” (Surah al-Hujurat: 13)
Ayat ini menunjukkan bahawa kepelbagaian bukan alasan untuk bermusuhan, tetapi satu rahmat yang perlu diurus dengan kebijaksanaan dan saling menghormati.
Kepimpinan Yang Baik
Pemimpin memainkan peranan penting dalam membentuk perpaduan negara. Rakyat sentiasa memerhatikan tingkah laku dan percakapan pemimpin mereka. Jika pemimpin mengamalkan budaya hormat, berbincang dan bekerjasama, rakyat akan mencontohinya.
Sebaliknya, jika pemimpin sering bertelagah, mengeluarkan kenyataan berbaur kebencian dan memainkan sentimen kaum atau agama, rakyat juga akan terikut dengan budaya tersebut.
Rasulullah SAW bersabda:
“Setiap kamu adalah pemimpin dan setiap kamu akan dipertanggungjawabkan terhadap apa yang dipimpinnya.” (Riwayat al-Bukhari dan Muslim)
Oleh itu, pemimpin politik, agama, masyarakat dan institusi pendidikan perlu menjadi contoh terbaik dalam menyuburkan budaya perpaduan.
Keadilan Asas Perpaduan
Slogan perpaduan tidak akan memberi makna sekiranya rakyat merasakan mereka dipinggirkan atau dilayan secara tidak adil. Keadilan merupakan asas kepada keharmonian masyarakat.
Allah SWT berfirman:
“Sesungguhnya Allah menyuruh berlaku adil dan berbuat ihsan.” (Surah al-Nahl: 90)
Apabila keadilan ditegakkan dalam bidang pendidikan, ekonomi, pekerjaan dan pentadbiran, rakyat akan lebih mudah menerima antara satu sama lain dan mengukuhkan rasa cinta kepada negara.
Sebaliknya, ketidakadilan akan menimbulkan rasa tidak puas hati yang akhirnya menggugat perpaduan nasional.
Pendidikan Terasa Penyatuan
Perpaduan tidak boleh dibentuk dalam tempoh yang singkat melalui kempen tahunan. Ia perlu dipupuk sejak kecil melalui sistem pendidikan dan institusi keluarga.
Kanak-kanak perlu dididik menghormati perbezaan budaya, agama dan adat resam masyarakat lain. Mereka juga perlu didedahkan kepada sejarah negara dan perjuangan tokoh-tokoh yang membina kemerdekaan melalui semangat kerjasama.
Institusi pendidikan harus menjadi tempat lahirnya generasi yang berfikiran terbuka, bertoleransi dan mempunyai semangat kenegaraan yang tinggi.
Keluarga Membina Perpaduan
Keluarga merupakan institusi pertama yang membentuk sahsiah anak-anak. Nilai kasih sayang, hormat-menghormati dan toleransi bermula dari rumah.
Ibu bapa perlu mengajar anak-anak supaya tidak memandang rendah terhadap kaum atau agama lain serta mengelakkan ucapan yang boleh mencetuskan kebencian.
Rasulullah SAW bersabda:
“Sebaik-baik kamu ialah orang yang paling baik terhadap keluarganya.” (Riwayat al-Tirmizi)
Keluarga yang membina nilai kemanusiaan akan melahirkan masyarakat yang lebih bersatu dan harmoni.
Cabaran Media Sosial
Pada era digital, media sosial mempunyai pengaruh yang besar terhadap perpaduan negara. Platform ini boleh menjadi medium penyebaran ilmu dan kasih sayang, tetapi juga boleh menjadi alat menyebarkan fitnah dan kebencian.
Allah SWT berfirman:
“Wahai orang-orang yang beriman! Jika datang kepada kamu seorang fasik membawa sesuatu berita, maka selidikilah.” (Surah al-Hujurat: 6)
Budaya tabayyun perlu diamalkan supaya masyarakat tidak mudah mempercayai berita palsu yang boleh menggugat keharmonian negara.
Setiap pengguna media sosial perlu menjadi ejen perpaduan dengan menyebarkan maklumat yang benar dan membina.
Hayati Semangat Muhibbah
Perpaduan tidak cukup dengan sambutan atau kempen tertentu sepanjang tahun. Ia perlu diterjemahkan dalam kehidupan harian melalui amalan ziarah, gotong-royong, aktiviti kemasyarakatan dan bantuan kepada golongan memerlukan tanpa mengira kaum dan agama.
Budaya saling membantu akan mengukuhkan hubungan antara masyarakat serta menghilangkan prasangka yang boleh membawa kepada perpecahan.
Firman Allah SWT:
“Dan hendaklah kamu bertolong-tolongan dalam perkara kebajikan dan ketakwaan.” (Surah al-Ma’idah: 2)
Semangat ini perlu dijadikan budaya hidup rakyat Malaysia.
Politik Matang Mengukuh Perpaduan
Perbezaan pandangan politik adalah lumrah dalam demokrasi. Namun, persaingan politik tidak seharusnya mengorbankan keharmonian negara.
Parti-parti politik perlu menunjukkan kematangan dengan menghormati perbezaan, mengutamakan kepentingan rakyat dan mengelakkan politik kebencian.
Rakyat juga perlu matang dalam berpolitik dengan tidak membawa perbezaan ideologi sehingga memutuskan hubungan persaudaraan dan kejiranan.
Politik yang matang akan menjadi jambatan kepada perpaduan, bukannya tembok pemisah masyarakat.
Perpaduan Budaya Kehidupan
Perpaduan yang sebenar bukan sekadar slogan di papan iklan atau tema sambutan tertentu. Ia adalah budaya kehidupan yang diamalkan setiap hari.
Perpaduan dapat dilihat apabila rakyat saling membantu ketika bencana, berkongsi kegembiraan dalam sambutan perayaan dan berganding bahu membangunkan negara.
Ia juga dapat dilihat apabila masyarakat menghormati hak orang lain, menjaga adab dalam percakapan dan mengutamakan kepentingan bersama.
Rasulullah SAW bersabda:
“Tidak beriman seseorang daripada kamu sehingga dia mencintai saudaranya sebagaimana dia mencintai dirinya sendiri.” (Riwayat al-Bukhari dan Muslim)
Hadis ini mengajar bahawa perpaduan lahir daripada kasih sayang dan empati terhadap sesama manusia.
Kesimpulannya, perpaduan negara tidak akan tercapai hanya melalui slogan atau kempen semata-mata. Slogan boleh menyedarkan, kempen boleh mengajak, tetapi perpaduan yang sebenar hanya akan terhasil melalui penghayatan nilai, keadilan, kepimpinan berintegriti, pendidikan yang baik serta penglibatan aktif seluruh rakyat.
Islam mengajar bahawa perpaduan adalah satu tuntutan agama yang perlu diterjemahkan dalam kehidupan seharian. Setiap individu, keluarga, pemimpin, institusi dan masyarakat mempunyai tanggungjawab untuk memelihara keharmonian negara.
Firman Allah SWT:
“Dan berpegang teguhlah kamu semuanya kepada tali Allah dan janganlah kamu bercerai-berai.” (Surah Ali Imran: 103)
Malaysia yang aman dan makmur bukan dibina dengan retorik atau slogan semata-mata, tetapi dengan tindakan yang ikhlas, keadilan yang menyeluruh, sikap saling menghormati dan kesediaan semua pihak untuk berganding bahu demi masa depan bersama. Hanya apabila perpaduan dijadikan budaya hidup dan bukan sekadar kempen bermusim, cita-cita membina sebuah negara yang bersatu padu, sejahtera dan bertamadun akan benar-benar menjadi kenyataan.
Hasri Harun ialah Pensyarah Kanan Unisel dan juga Timbalan Presiden Wadah
Telegram: https://t.me/nasionaldaily
Facebook: https://www.facebook.com/nasionaldaily
TikTok: https://www.tiktok.com/@nasionaldaily?_t=8kyR2clR7Mv&_r=1
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001
Whatsapp: https://whatsapp.com/channel/0029Vb6P21QFnSz7JWoT560L