Dari Meja Editorial ND
KEMELUT politik di Negeri Sembilan membuka satu persoalan besar yang wajar diberikan perhatian oleh seluruh rakyat, apabila dua pihak mempertahankan pendirian masing-masing dengan merujuk peruntukan undang-undang yang berbeza.
Peruntukan manakah yang mesti dipatuhi, adakah Perlembagaan Persekutuan mengatasi Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri (UUTKN) atau kedua-duanya perlu dibaca secara bersama sebelum sesuatu keputusan boleh dianggap sah?
Persoalan ini menyentuh asas sistem pemerintahan negara, kedudukan undang-undang sebagai panduan kepada pihak berkuasa dan keupayaan institusi perundangan menyelesaikan pertikaian secara teratur.
Apabila pihak A mengatakan Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan sesuatu perkara, sedangkan pihak B pula merujuk UUTKN untuk mempertahankan pendirian yang berbeza, rakyat akhirnya berhadapan dengan kekeliruan. Kedua-duanya mendakwa berpandukan undang-undang, tetapi kedua-duanya memberikan jawapan berlainan.
Jika keadaan seperti ini berterusan, timbul persoalan lebih mendasar, apakah gunanya perlembagaan, akta dan UUTKN jika setiap pihak boleh mengemukakan tafsiran sendiri tanpa penyelesaian segera dan meyakinkan?
Sebenarnya, persoalan itu memerlukan pemahaman mengenai hierarki undang-undang, pembahagian kuasa dalam sistem persekutuan dan bidang kuasa mahkamah. Undang-undang tidak kehilangan fungsinya hanya kerana berlaku pertikaian tafsiran.
Namun, undang-undang juga tidak mampu menyelesaikan pertikaian dengan sendirinya jika tiada pihak menggunakan mekanisme yang betul untuk menentukan tafsiran yang sah.
📍 3062 Taman Indah, Jalan Banggol, 17500 Tanah Merah, Kelantan
Perkara pertama perlu difahami ialah kedudukan Perlembagaan Persekutuan sebagai undang-undang tertinggi negara. Perkara 4(1) Perlembagaan Persekutuan dengan jelas menetapkan Perlembagaan ialah undang-undang utama Persekutuan. Mana-mana undang-undang yang diluluskan selepas Hari Merdeka, setakat mana undang-undang itu tidak selaras dengan Perlembagaan Persekutuan, adalah terbatal pada tahap ketidakselarasan tersebut.
Prinsip ini bermaksud Parlimen, kerajaan Persekutuan, badan perundangan negeri dan kerajaan negeri tidak mempunyai kebebasan mutlak untuk bertindak di luar batas perlembagaan.
Kuasa mereka datang daripada kerangka undang-undang dan mesti dilaksanakan dalam lingkungan ditetapkan. Sesuatu keputusan tidak menjadi sah semata-mata kerana ia dibuat oleh seorang menteri, Menteri Besar, anggota Exco atau pemegang jawatan tertinggi sesebuah institusi.
Begitu juga, sesuatu tindakan tidak semestinya sah hanya kerana pihak yang melaksanakannya mendakwa mempunyai kuasa untuk berbuat demikian. Asas kuasa, prosedur yang dipatuhi dan kesesuaiannya dengan peruntukan undang-undang tetap perlu diteliti.
Namun, kedudukan Perlembagaan Persekutuan sebagai undang-undang tertinggi tidak bermaksud semua perkara dalam pentadbiran negeri mesti dirujuk kepada satu peruntukan Perlembagaan Persekutuan secara terasing.
Perlembagaan Persekutuan sendiri mengiktiraf kewujudan negeri, badan perundangan negeri, institusi Raja dan perlembagaan negeri. Oleh itu, undang-undang tubuh sesebuah negeri mempunyai peranan penting dalam menentukan bagaimana negeri itu ditadbir, selagi peruntukannya berada dalam lingkungan kerangka perlembagaan negara.
Di sinilah masyarakat perlu memahami perbezaan antara kedudukan undang-undang yang lebih tinggi dengan peranan sesuatu undang-undang dalam mengawal urusan tertentu.
Jika Perlembagaan Persekutuan ialah undang-undang tertinggi negara, apakah pula kedudukan UUTKN? Sedangkan, ia merupakan dokumen perlembagaan yang mengatur struktur dan perjalanan pemerintahan negeri berkenaan.
Ia memperuntukkan perkara seperti kedudukan Raja atau pemerintah negeri, pelantikan Menteri Besar, pembentukan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri, perjalanan badan perundangan negeri dan perkara lain berkaitan dengan sistem pemerintahan negeri.
Peruntukan khusus berbeza mengikut negeri. Oleh itu, seseorang tidak boleh mengambil peruntukan daripada satu negeri dan menganggapnya terpakai secara automatik kepada negeri lain.
Bagi Negeri Sembilan, UUTKN Negeri Sembilan 1959 perlu dibaca dengan mengambil kira keunikan institusi Yang di-Pertuan Besar, peranan Undang Yang Empat dan kedudukan adat yang diiktiraf dalam kerangka perlembagaan negeri.
Dokumen ini bukan sekadar rujukan tambahan yang boleh digunakan apabila bersesuaian dengan kepentingan sesuatu pihak. Selagi sesuatu peruntukan itu sah dan berkuat kuasa, ia mengikat pihak yang tertakluk kepadanya.
Namun, undang-undang tubuh negeri juga tidak boleh ditafsirkan seolah terpisah daripada Perlembagaan Persekutuan. Jika timbul persoalan sama ada sesuatu peruntukan negeri bercanggah dengan Perlembagaan Persekutuan, persoalan itu perlu ditangani berdasarkan prinsip perlembagaan dan mekanisme undang-undang yang berkenaan.
Dengan kata lain, bukan soal memilih satu dokumen dan membuang dokumen yang lain. Yang perlu dilakukan ialah menentukan bagaimana kedua-duanya berhubung, peruntukan mana yang mengawal isu khusus berkenaan dan sama ada tindakan dipertikaikan mematuhi keseluruhan kerangka undang-undang.
Bayangkan satu pihak merujuk peruntukan Perlembagaan Persekutuan untuk menjelaskan had kuasa sesuatu institusi. Pihak yang satu lagi pula merujuk UUTKN yang mengatur kuasa institusi tersebut.
Kedua-duanya mungkin memetik peruntukan sebenar. Kedua-duanya mungkin yakin dengan hujah masing-masing. Namun, petikan yang betul tidak semestinya menghasilkan kesimpulan yang betul jika peruntukan berkenaan dibaca secara terpisah daripada konteksnya.
Dalam undang-undang, terdapat perbezaan antara kewujudan sesuatu peruntukan, tafsiran terhadap peruntukan itu dan penerapannya kepada fakta sesuatu kes.
Sesuatu peruntukan mungkin memberikan kuasa kepada pihak tertentu, tetapi kuasa itu boleh tertakluk pada syarat atau prosedur yang dinyatakan dalam peruntukan lain. Sesuatu kuasa juga mungkin hanya boleh digunakan dalam keadaan tertentu, bukan pada setiap masa.
Oleh itu, sebelum membuat kesimpulan bahawa satu pihak mempunyai kuasa mutlak, perlu diteliti sekurang-kurangnya empat perkara.
Pertama, apakah teks sebenar peruntukan yang dirujuk?
Kedua, apakah maksud peruntukan itu apabila dibaca bersama peruntukan lain dalam dokumen perlembagaan yang sama?
Ketiga, adakah terdapat peruntukan dalam Perlembagaan Persekutuan atau undang-undang lain yang mengehadkan, memperincikan atau menetapkan syarat terhadap kuasa tersebut?
Keempat, siapakah yang mempunyai bidang kuasa untuk menentukan pertikaian itu, dan apakah proses yang mesti dipatuhi?
Tanpa penelitian terhadap perkara tersebut, perdebatan hanya akan berputar pada petikan undang-undang yang dipilih oleh setiap pihak.
Inilah sebabnya mengapa kenyataan sesuatu tindakan dibuat menurut perlembagaan belum memadai untuk membuktikan tindakan itu sah. Begitu juga, dakwaan bahawa sesuatu tindakan bercanggah dengan perlembagaan tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa dakwaan tersebut benar.
Kesahihan sesuatu tindakan bergantung pada peruntukan yang terpakai, fakta berkaitan, prosedur yang dipatuhi dan jika dipertikaikan, penentuan melalui saluran yang mempunyai bidang kuasa.
Satu lagi kekeliruan perlu diperbetulkan ialah anggapan apabila berlaku pertikaian di negeri, kerajaan Persekutuan atau mana-mana pihak boleh terus menggunakan undang-undang Persekutuan untuk mengetepikan segala peruntukan negeri.
Malaysia mengamalkan sistem persekutuan yang membahagikan kuasa perundangan antara Persekutuan dengan negeri. Jadual Kesembilan Perlembagaan Persekutuan menetapkan Senarai Persekutuan, Senarai Negeri dan Senarai Bersama, yang membantu menentukan bidang kuasa perundangan setiap peringkat pemerintahan.
Pembahagian ini bermaksud sesuatu isu perlu dikenal pasti terlebih dahulu berdasarkan sifat dan bidang kuasanya. Tidak semua urusan negeri berada di bawah kuasa eksklusif kerajaan Persekutuan, sebagaimana tidak semua perkara boleh diputuskan oleh kerajaan negeri tanpa mengambil kira undang-undang Persekutuan.
Dalam perkara yang berada dalam bidang kuasa negeri, undang-undang negeri yang sah memainkan peranan penting. Namun, undang-undang negeri tetap tertakluk pada Perlembagaan Persekutuan dan batas kuasa perundangan yang ditetapkan olehnya.
Oleh itu, ungkapan bahawa undang-undang Persekutuan sentiasa mengatasi semua undang-undang negeri tanpa mengira konteks juga boleh mengelirukan.
Dalam konteks Negeri Sembilan, persoalan pelantikan anggota Exco, kuasa Yang di-Pertuan Besar dan tafsiran UUTKN tidak boleh diselesaikan hanya dengan menyebut Perlembagaan Persekutuan ialah undang-undang tertinggi. Peruntukan khusus negeri yang mengatur perkara itu perlu diteliti bersama kerangka perlembagaan negara.
Jika kerajaan negeri mempunyai tafsiran sendiri, Istana mempunyai tafsiran yang berbeza dan peguam pula mengemukakan hujah masing-masing, siapakah yang boleh memberikan kepastian?
Dalam sistem perundangan Malaysia, mahkamah memainkan peranan penting dalam mentafsir undang-undang dan menentukan kesahan tindakan yang dicabar melalui prosiding sewajarnya.
Mahkamah Persekutuan mempunyai bidang kuasa asal tertentu, termasuk menentukan kesahan undang-undang yang dibuat oleh Parlimen atau badan perundangan negeri serta menyelesaikan pertikaian tertentu antara Persekutuan dengan negeri atau antara negeri dengan negeri. Mahkamah itu juga mempunyai bidang kuasa lain yang diperuntukkan oleh Perlembagaan Persekutuan.
Bagaimanapun, ini tidak bermaksud setiap pertikaian politik mesti terus dibawa ke Mahkamah Persekutuan. Forum yang sesuai bergantung pada bentuk pertikaian, pihak yang terlibat, jenis perintah atau pengisytiharan yang dimohon dan bidang kuasa yang diberikan oleh undang-undang.
Ada persoalan boleh diselesaikan melalui rundingan atau proses pentadbiran yang sah. Ada pula memerlukan permohonan di mahkamah yang mempunyai bidang kuasa berkenaan. Bagi persoalan perlembagaan tertentu, Perlembagaan Persekutuan turut menyediakan mekanisme khusus.
Prinsip pentingnya ialah pihak yang bertikai tidak boleh menganggap tafsirannya sendiri sebagai keputusan muktamad hanya kerana ia disokong oleh penasihat undang-undang atau dinyatakan dalam kenyataan rasmi.
Pendapat peguam mempunyai nilai dalam menghuraikan undang-undang, tetapi pendapat itu bukan dengan sendirinya suatu penghakiman. Kenyataan kerajaan pula ialah pendirian eksekutif, bukannya secara automatik keputusan kehakiman. Begitu juga, kenyataan sesuatu institusi tidak boleh dianggap menyelesaikan semua persoalan kesahan undang-undang jika persoalan tersebut masih dipertikaikan.
Telegram: Nasional Daily
Facebook: Nasional Daily
TikTok: NasionalDaily
Whatsapp: NasionalDaily.com
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001