Dari Editorial ND
ADALAH logik untuk meletakkan Tan Sri Dr. Rais Yatim sebagai antara tokoh penting yang wajar dirujuk apabila membicarakan Adat Perpatih, khususnya dalam perkara yang menyentuh hubungan antara adat, undang-undang, pemerintahan dan sejarah Negeri Sembilan.
Alasannya bukan semata-mata kerana beliau pernah menjadi ahli politik dari Negeri Sembilan, tetapi kerana latar pengalaman pentadbiran, pendidikan undang-undang serta penglibatannya dalam kajian dan penulisan mengenai Adat Perpatih dan warisan Minangkabau saling melengkapi.
Rais berasal dari Jelebu dan perjalanan politiknya mempunyai hubungan yang panjang dengan Negeri Sembilan. Beliau pernah menjadi Menteri Besar Negeri Sembilan sebelum menyertai Kabinet Persekutuan, menjadi Ahli Parlimen dan kemudiannya Yang Dipertua Dewan Negara.
Kedudukan itu memberikan beliau pengalaman secara langsung mengenai bagaimana institusi politik, pentadbiran, undang-undang dan struktur tradisional negeri saling berinteraksi.
Lebih penting, Rais mempunyai latar belakang undang-undang yang kukuh. Beliau memperoleh Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang (LL.B) dari University of Singapore pada 1973 dan kemudiannya memperoleh Ph.D dalam bidang undang-undang dari King’s College London pada 1994. Tesis kedoktorannya bertajuk The Rule of Law and Executive Power in Malaysia: A Study of Executive Supremacy.
Latar ini penting kerana Adat Perpatih tidak wajar dilihat hanya sebagai himpunan adat resam, pepatah-petitih atau warisan budaya. Dalam konteks Negeri Sembilan, adat mempunyai kaitan dengan susunan masyarakat, pemilikan dan pewarisan tertentu, kedudukan institusi adat serta hubungan antara autoriti tradisional dengan sistem perundangan moden.
Penglibatan Rais dalam bidang ini juga bukan sesuatu yang baharu. Pada 2007, beliau menerbitkan buku Adat Perpatih, Common Law & Equity: Suatu Perbandingan, yang secara khusus membandingkan Adat Perpatih dengan tradisi common law dan equity. Rekod perpustakaan turut mengklasifikasikan karya itu dalam bidang Adat Perpatih, sistem perundangan serta kehidupan sosial dan adat Negeri Sembilan.
📍 3062 Taman Indah, Jalan Banggol, 17500 Tanah Merah, Kelantan
Lebih awal lagi, Rais sudah membentangkan kajian berkaitan undang-undang Adat Perpatih dan perbandingannya dengan common law serta equity dalam Seminar Persejarahan dan Adat Perpatih pada 1974. Ini menunjukkan minat dan penglibatan beliau dalam persoalan adat serta undang-undang bukan muncul hanya selepas beliau berada dalam Kabinet atau memegang jawatan tinggi negara.
Pada 2015 pula, beliau menerbitkan Adat: The Legacy of Minangkabau. Karya itu membincangkan adat sebagai warisan sosio-budaya Minangkabau, termasuk kaitannya dengan Negeri Sembilan, asal-usul serta pemikiran adat dan pelbagai sumber tradisi seperti pepatah-petitih, perbilangan, peribahasa dan pantun.
Maka, untuk menggambarkan Rais sekadar sebagai “orang politik yang bercakap tentang adat” adalah gambaran yang terlalu sempit. Beliau mempunyai gabungan pengalaman yang jarang ditemui: berasal dari salah satu luak utama Negeri Sembilan, pernah menerajui pentadbiran negeri, mempunyai latihan akademik dalam bidang undang-undang, pernah berada dalam pentadbiran Persekutuan dan pada masa sama menghasilkan karya yang secara khusus meneliti Adat Perpatih serta warisan Minangkabau.
Sudah tentu, status sebagai tokoh rujukan tidak bermakna setiap tafsiran atau pandangan beliau mengenai adat mesti diterima tanpa penelitian. Dalam persoalan sejarah dan adat yang kompleks, pandangan seseorang tokoh tetap perlu dibandingkan dengan sumber adat, rekod sejarah, kajian akademik dan pandangan pakar lain.
Namun, dari segi latar pengalaman, kepakaran undang-undang dan rekod penulisan, jelas terdapat asas yang kukuh untuk menganggap Rais Yatim sebagai antara tokoh yang mempunyai autoriti intelektual dan pengalaman yang signifikan dalam membicarakan Adat Perpatih serta hubungan adat dengan sistem pemerintahan dan perundangan Negeri Sembilan.
Justeru, apabila berlaku perdebatan mengenai kedudukan adat, institusi tradisional atau tafsiran sejarah Negeri Sembilan, pandangan Rais sewajarnya dilihat dalam konteks keseluruhan latar akademik, pengalaman pentadbiran dan karya beliau — bukan sekadar berdasarkan kedudukannya sebagai ahli politik.
Telegram: Nasional Daily
Facebook: Nasional Daily
TikTok: NasionalDaily
Whatsapp: NasionalDaily.com
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001