Dari Meja Editorial
BERDASARKAN pengamatan penulis, dengan trend pengundi Sabah memberi kemenangan ‘besar’ kepada parti Gabungan Rakyat Sabah (GRS) dan Parti Warisan (Warisan) Sabah pada Pilihan Raya Negeri (PRN) ke-17 Ahad lalu disebabkan beberapa faktor.
Pertama, faktor keinginan pengundi untuk politik “lokal” – pakatan calon atau politik tempatan yang ditonjolkan oleh kepimpinan kedua parti membuktikan strategi mereka berjaya sehingga mendapat jumlah Dewan Undangan Negeri (DUN) yang menang melebihi 25 kerusi dipertandingkan.
Ini menunjukkan trend jelas ke arah “politik Sabah sendiri”, dengan penolakan nyata terhadap parti berasaskan Semenanjung.
Kedua-dua parti ini telah menonjolkan naratif bahawa Sabah harus diurus oleh parti Sabah, dengan pemimpin yang memahami realiti negeri, bukan sekadar ditadbir dari Kuala Lumpur.
Warisan pula “menang undi popular sebagai parti solo”, menurut Presidennya, Datuk Seri Shafie Apdal. Ini mencerminkan sokongan merentasi kaum dan menunjukkan kepercayaan terhadap pendekatan lokal.
GRS menjanjikan stabiliti dan hubungan berkesan dengan kerajaan pusat seperti pembangunan dan hak Sabah. Mereka menampilkan diri sebagai blok yang boleh membawa kestabilan. Janji ini sebenarnya penting bagi ramai pengundi yang dalam kebosanan dengan ketidaktentuan politik.
Selain itu, GRS juga menumpukan pada isu seperti pembangunan infrastruktur, penyambungan projek dan jaminan kerjasama dengan kerajaan pusat serta rundingan hak Sabah di bawah perjanjian persekutuan. Sebagai contoh, tuntutan hak berkaitan petrol dan hasil negeri. Ia sekali gus memberi keyakinan mereka boleh mendatangkan hasil.
Manakala Parti Warisan mencatat kemenangan kukuh terutama di kawasan bandar. Parti ini mendapat sokongan kuat di kalangan pengundi bandar, golongan muda dan pengundi Cina. Ini secara tidak langsung mencerminkan peralihan undi di bandar daripada parti Semenanjung kepada pembangkang tempatan.
Bagi pengundi yang rasa hak Sabah diabaikan atau bosan dengan “kerajaan pusat dominan”, Parti Warisan tampil sebagai alternatif yang menawarkan suara tempatan dan “perubahan” berbanding kerjasama rapat GRS dengan kerajaan pusat.
Berikutan itu, kekalahan besar parti-parti Semenanjung seperti UMNO (BN) dan Perikatan Nasional (PN), mencerminkan keinginan memisahkan politik Sabah daripada politik nasional Semenanjung
Parti-parti dari Semenanjung (termasuk gabungan nasional) mengalami kekalahan teruk, majoriti undi dan kerusi jatuh ke tangan parti tempatan. Rakyat Sabah nampaknya menunjukkan keengganan terhadap dominasi politik Semenanjung dalam hal ehwal negeri mereka.
Ini juga menandakan mesej “politik tempatan bangsa Sabah” lebih relevan dan dipercayai daripada agenda nasional yang dianggap kurang memahami keunikan Sabah.
Sebelum PRN, sudah ada anggapan GRS mempunyai kelebihan sebagai penyandang, dari segi jentera kerajaan, akses kepada sumber dan nama besar. Golongan pengundi “atas pagar” nampaknya dipujuk secara efektif apabila calon tempatan ditambah pula dengan janji pembangunan dan kestabilan digabung, telah membantu GRS dan Warisan meraih undi yang tipis kepada majoriti.
Kenapa keduanya “menang besar” walaupun tiada majoriti mutlak? Apa maknanya? Walaupun tiada pihak capai jumlah 37 kerusi diperlukan untuk majoriti, GRS berjaya menang 29 kerusi, cukup untuk menjadi blok terbesar.
Warisan yang menang 25 kerusi muncul sebagai saingan utama dan menunjukkan lonjakan sokongan, iaitu jauh lebih baik daripada jangkaan awal.
Gabungan hasil yang menyaksikan majoriti besar kerusi dipegang parti solo (Warisan) atau parti koalisi tempatan (GRS) dan parti-parti tempatan lain, secara kolektif boleh dianggap sebagai “mandat rakyat Sabah”.
Mereka memilih wakil tempatan sebanyak mungkin, bukan parti dari Semenanjung. Maka “menang besar” diukur bukan semata-mata melalui majoriti 37 kerusi, tetapi melalui peralihan landskap politik Sabah iaitu daripada dominasi nasional kepada dominasi tempatan.
Ini menunjukkan, ramai pengundi Sabah mahu perubahan, bukan perlu satu parti dominan penuh, tapi mahu kerajaan negeri dan wakil rakyat yang rapat dengan realiti Sabah iaitu suatu identiti Sabah, isu Sabah dan pembelaan hak Sabah.
Rakyat Sabah menegaskan, mereka mahu politik berdasarkan keunikan negeri, bukan ikut arus nasional secara automatik. Ini adalah mesej jelas bahawa “Semenanjung” tidak semestinya boleh tentukan arah Sabah.
Mereka mahu keberkesanan, pembangunan dan kestabilan, bukan sekadar retorik nasional. Pemilihan GRS menunjukkan kerelaan untuk kerjasama dengan kerajaan pusat jika ia membawa manfaat lokal.
Pengundian kepada Warisan menunjukkan sebahagian besar Sabah juga percaya kepada pembangkang tempatan atau alternatif tempatan terutama di bandar, golongan muda, pengundi bukan majoriti tradisional. Ini mencerminkan dinamika demografi, harapan kepada belia, urbanisasi dan keinginan terhadap pembaharuan.
Bagi umum di Malaysia, termasuk Semenanjung, keputusan ini boleh menjadi semacam “peringatan”, bahawa tuntutan hak negeri, identiti negeri dan semangat federalisme kontrak seperti hak Sabah di bawah perjanjian, tidak boleh dipandang ringan. Setiap negeri, terutama Sabah dan Sarawak, mungkin makin menuntut lebih otonomi dan pengiktirafan identiti tempatan.
Dalam jangka panjang, jika model ini berulang, kita mungkin melihat semakin ramai negeri di Malaysia cenderung memilih parti solo atau parti koalisi tempatan, yang dapat meredakan dominasi nasional dan menjadikan Malaysia semakin “federal + dengan pelbagai identiti tempatan”.
Walaupun GRS menang paling banyak kerusi, mereka masih kurang daripada majoriti mutlak menjadikan kerajaan negeri bergantung kepada sokongan parti kecil, independents dan kerjasama. Ini bermaksud kestabilan bukan dijamin 100 peratus.
Tekanan besar terhadap janji, terutama tuntutan hak Sabah seperti isu royalti, peruntukan dan infrastruktur, jika tidak ditepati, kekecewaan boleh muncul, terutama dari golongan yang undi atas janji pembangunan dan hak negeri.
Perpecahan undi, walaupun banyak kerusi kini di tangan parti tempatan, perang dalaman, kebocoran sokongan atau rundingan semula boleh menggugat kestabilan.
Sebagai pemerhati politik, secara pribadi, saya berpendapat, keputusan ini adalah ungkapan jelas kehendak rakyat Sabah. Mereka mahu pemerintahan tempatan, identiti Sabah dan keupayaan wakil yang faham realiti negeri.
Kemenangan GRS dan Warisan, walaupun tanpa majoriti penuh, bukan sekadar soal angka kerusi, tetapi soal pesan politik, bahawa rakyat Sabah mahu suara mereka didengar oleh pemimpin tempatan, bukan diabaikan oleh kuasa nasional.
Dalam konteks lebih luas termasuk pandangan di Semenanjung, ini memberi isyarat, politik identiti dan hak negeri tetap relevan, dan dalam masyarakat majmuk federal seperti Malaysia, wujud rentak untuk desentralisasi politik dan autonomi negeri. – ND
Telegram: https://t.me/nasionaldaily
Facebook: https://www.facebook.com/nasionaldaily
TikTok: https://www.tiktok.com/@nasionaldaily?_t=8kyR2clR7Mv&_r=1
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001