Hidupkan Semula Rukun Tetangga Demi Keselamatan dan Ketenteraman Komuniti

Oleh: Editorial ND

DAHULU, Rukun Tetangga (RT) atau Kawasan Rukun Tetangga (KRT) bukan sekadar nama terpampang di papan tanda kawasan perumahan. Ia adalah satu wadah menghidupkan semangat kejiranan, kerjasama dan tanggungjawab bersama dalam menjaga keselamatan serta keharmonian masyarakat.

Pada suatu ketika, kita biasa melihat penduduk bergilir-gilir menjalankan rondaan pada waktu malam. Ada bermula sekitar jam 10 malam dan ada memulakan rondaan pada tengah malam.

Beberapa penduduk akan keluar bersama-sama memantau kawasan, khususnya di lorong-lorong sunyi, kawasan perumahan kurang pencahayaan dan lokasi dikenal pasti mempunyai risiko keselamatan.

Hari ini, kegiatan sebegitu semakin kurang kelihatan di banyak kawasan. Kesibukan bekerja, perubahan gaya hidup dan kurangnya penglibatan masyarakat menyebabkan semangat rondaan kejiranan yang pernah menjadi sebahagian daripada kehidupan masyarakat semakin terhakis.

Persoalannya, apakah sudah tiba masanya Rukun Tetangga dihidupkan semula dengan pendekatan lebih tersusun dan sesuai dengan keadaan semasa?

Tujuan Rukun Tetangga sebenarnya jauh lebih luas daripada sekadar berkawal pada waktu malam. Ia diwujudkan bagi menggalakkan masyarakat hidup dalam suasana saling mengenali, saling membantu dan bekerjasama dalam menangani masalah berlaku dalam komuniti.

Apabila penduduk saling mengenali, mereka lebih mudah mengetahui keadaan di kawasan masing-masing. Kehadiran orang tidak dikenali, kenderaan mencurigakan, rumah ditinggalkan terlalu lama, kerosakan kemudahan awam atau kegiatan luar biasa lebih mudah diperhatikan.

Dalam konteks keselamatan, keadaan ini boleh membantu mencegah masalah sebelum menjadi lebih serius.

Rukun Tetangga juga boleh menjadi penghubung antara masyarakat dengan pihak berkuasa. Penduduk melihat sesuatu kejadian tidak perlu mengambil tindakan sendiri. Sebaliknya, mereka boleh merekod maklumat berkaitan dan menyalurkannya kepada polis atau agensi bertanggungjawab.

Rondaan kejiranan tidak semestinya memerlukan jumlah anggota yang besar. Sebagai contoh, sebuah kawasan perumahan boleh menyusun sistem giliran dengan lima atau enam sukarelawan setiap malam.

Mereka boleh dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil dan menjalankan rondaan mengikut jadual dipersetujui. Rondaan boleh dilakukan pada waktu dianggap paling berisiko, misalnya antara jam 10 malam hingga 2 pagi.

Yang penting adanya jadual yang konsisten, rekod rondaan dan saluran komunikasi yang jelas. Setiap kumpulan boleh mempunyai seorang ketua yang bertanggungjawab mencatat sebarang kejadian.

Jika terdapat sesuatu mencurigakan, maklumat seperti lokasi, masa, keadaan dan nombor pendaftaran kenderaan boleh direkodkan sebelum dilaporkan kepada pihak berkuasa.

Dengan sistem sedemikian, rondaan tidak lagi bergantung kepada semangat beberapa individu sahaja, sebaliknya menjadi tanggungjawab bersama seluruh komuniti.

Salah satu manfaat utama rondaan komuniti ialah meningkatkan pengawasan terhadap kawasan sering terdedah kepada jenayah. Antaranya, pencurian kabel, pecah rumah, kecurian kenderaan, vandalisme dan kerosakan harta awam.

Kawasan seperti lorong belakang, rumah kosong, tempat letak kenderaan, taman permainan dan kawasan yang kurang pencahayaan boleh diberikan perhatian khusus.

Jika terdapat individu melakukan sesuatu yang luar biasa, sukarelawan tidak perlu bertindak secara agresif. Cukup dengan membuat pemerhatian, mendapatkan maklumat yang selamat untuk direkodkan dan menghubungi pihak berkuasa.

Kehadiran masyarakat secara berkala juga boleh menjadikan sesuatu kawasan kurang menarik kepada mereka yang mempunyai niat melakukan jenayah.

Dalam sesebuah kawasan perumahan, masalah ketenteraman boleh berlaku atas pelbagai sebab. Ia mungkin melibatkan pergaduhan, bunyi bising melampau, vandalisme, pencerobohan, penyalahgunaan kawasan awam atau tingkah laku lain yang mengganggu penduduk.

Masalah seperti ini perlu ditangani berdasarkan perbuatan dan undang-undang yang terpakai, bukan berdasarkan bangsa atau kewarganegaraan seseorang. Ini termasuk isu melibatkan pendatang asing.

Jika seseorang warga asing melakukan kesalahan, mengganggu ketenteraman atau melanggar undang-undang, perkara itu hendaklah dilaporkan kepada pihak berkuasa. Pada masa sama, warga asing yang mematuhi undang-undang tidak sepatutnya menjadi sasaran gangguan atau diskriminasi.

Pendekatan sedemikian penting supaya Rukun Tetangga kekal sebagai institusi masyarakat yang menjaga keselamatan tanpa menimbulkan konflik baharu. Satu perkara perlu ditegaskan, anggota Rukun Tetangga ialah sukarelawan masyarakat, bukannya pasukan penguat kuasa.

Mereka tidak sepatutnya mengambil undang-undang di tangan sendiri, memukul, mengugut, menggeledah atau menghukum individu disyaki melakukan kesalahan. Peranan mereka ialah mencegah, memerhati dan melaporkan.

Sekiranya berlaku kejadian serius seperti pergaduhan, pencerobohan atau ancaman terhadap keselamatan, pihak polis hendaklah dihubungi.

Prinsip mudah boleh digunakan ialah lihat, catat dan lapor, bukan menghukum. Dengan pendekatan ini, keselamatan sukarelawan juga dapat dipelihara.

Jika Rukun Tetangga mahu dihidupkan semula secara menyeluruh, usaha itu tidak seharusnya diletakkan di bahu penduduk semata-mata. Kerajaan dan kementerian berkaitan boleh memberikan sokongan dari segi latihan, panduan keselamatan, peralatan asas dan penyelarasan dengan agensi penguatkuasaan.

PDRM pula boleh memberikan taklimat kepada jawatankuasa Rukun Tetangga mengenai kaedah mengenal pasti risiko, prosedur membuat laporan dan tindakan wajar ketika berlaku kecemasan.

Kerjasama dengan RELA juga boleh diperkukuhkan mengikut bidang kuasa dan peranan ditetapkan. Dengan hubungan baik antara komuniti dan agensi kerajaan, Rukun Tetangga boleh menjadi satu sistem sokongan kepada usaha menjaga keselamatan setempat, bukannya menggantikan tugas pihak berkuasa.

Lebih penting, Rukun Tetangga tidak seharusnya hanya aktif apabila berlaku jenayah. Ia boleh menganjurkan gotong-royong, program keselamatan, latihan kecemasan, aktiviti belia, program untuk warga emas dan pertemuan penduduk.

Aktiviti seperti ini mempunyai satu kesan sangat penting, iaitu penduduk mula mengenali antara satu sama lain. Masyarakat yang saling mengenali lebih mudah bekerjasama ketika berhadapan dengan masalah.

Apabila berlaku kecemasan, mereka tahu siapa boleh dihubungi. Apabila terdapat masalah keselamatan, mereka tahu ke mana hendak membuat laporan. Apabila seorang jiran memerlukan bantuan, ada komuniti boleh tampil membantu. Inilah semangat sebenar Rukun Tetangga.

Kita tidak boleh bergantung sepenuhnya kepada polis untuk memerhatikan setiap lorong dan setiap rumah pada setiap masa. Polis mempunyai kawasan yang luas untuk dipantau dan pelbagai tanggungjawab lain yang perlu dilaksanakan.

Masyarakat sendiri mempunyai peranan dalam menjaga kawasan tempat mereka tinggal. Bukan bermaksud penduduk perlu menjadi penguat kuasa. Sebaliknya, mereka perlu menjadi masyarakat yang peka, bertanggungjawab dan bersedia membantu.

Jika dahulu lima atau enam penduduk sanggup meluangkan beberapa jam untuk menjalankan rondaan, budaya tersebut boleh diwujudkan kembali dengan sistem lebih moden dan teratur.

Hari ini, teknologi juga boleh digunakan. Kumpulan komunikasi penduduk boleh menjadi saluran untuk menyampaikan amaran keselamatan, tetapi maklumat disebarkan hendaklah disahkan dan tidak digunakan untuk menuduh atau menyebarkan fitnah terhadap individu tertentu.

Keselamatan sebuah kawasan perumahan bukan semata-mata tanggungjawab polis. Ia adalah tanggungjawab bersama antara penduduk, jawatankuasa komuniti, pihak berkuasa tempatan, PDRM, RELA dan kerajaan.

Rukun Tetangga mempunyai potensi besar untuk menjadi penghubung antara semua pihak tersebut. Apa diperlukan bukanlah sekadar menghidupkan semula nama Rukun Tetangga, tetapi menghidupkan kembali semangat kejiranan yang menjadi asasnya.

Penduduk perlu kembali mengenali jiran, mengambil tahu keadaan sekeliling dan bersedia membantu apabila diperlukan. Kerajaan pula perlu memberikan sokongan supaya usaha sukarela ini tidak terhenti selepas beberapa bulan.

Jika dilaksanakan secara teratur, rondaan komuniti boleh membantu mencegah kecurian, vandalisme, gangguan ketenteraman dan pelbagai masalah keselamatan lain. Pada masa sama, ia dapat membina masyarakat lebih bersatu dan peka terhadap keadaan sekeliling.

Akhirnya, tujuan Rukun Tetangga bukanlah untuk mencari musuh di kawasan perumahan. Tujuannya ialah memastikan kawasan tempat kita tinggal selamat, aman dan harmoni untuk semua penduduk yang mematuhi undang-undang.

Sudah tiba masanya semangat “jaga kawasan kita” dihidupkan semula, bukan dengan tindakan sendiri atau kekerasan, tetapi melalui kerjasama, disiplin, kewaspadaan dan hubungan erat antara masyarakat dengan pihak berkuasa.

Rukun Tetangga yang aktif bukan sekadar menjaga malam. Ia membina masyarakat yang saling menjaga. – ND

Telegram: Nasional Daily

Facebook: Nasional Daily

TikTok: NasionalDaily

Whatsapp: NasionalDaily.com

Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001