Krisis Takhta Negeri Sembilan Memasuki Fasa Baharu, MMK Arah Keputusan Dilaksanakan Segera

Oleh: Manzaidi Mohd Amin

SEREMBAN – Kemelut berkaitan kedudukan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan memasuki fasa baharu apabila Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (MMK) Negeri Sembilan hari ini, mengambil pendirian rasmi berhubung kesahan proklamasi penurunan takhta Tuanku Muhriz serta pemilihan Tuanku Nadzaruddin sebagai Yang di-Pertuan Besar yang baharu.

Menurut kenyataan MMK bertarikh 16 September 2026, proklamasi penurunan takhta Tuanku Muhriz yang dibuat oleh Undang Yang Empat pada 19 April 2026 diiktiraf sebagai sah dan berkuat kuasa.

MMK turut mengiktiraf proklamasi pemilihan Tuanku Nadzaruddin sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang baharu, dengan keputusan itu dinyatakan berkuat kuasa serta-merta.

Lebih penting, MMK mengarahkan pentadbiran Kerajaan Negeri Sembilan mengambil langkah serta-merta bagi melaksanakan keputusan berkenaan.

Perkembangan itu menjadikan kemelut takhta Negeri Sembilan bukan lagi sekadar pertikaian mengenai kenyataan atau pendirian pihak tertentu, sebaliknya memasuki peringkat yang mempunyai kesan langsung terhadap operasi pentadbiran kerajaan negeri.

Dalam kenyataan itu, MMK menyatakan proklamasi penurunan takhta yang bertarikh 19 April telah ditandatangani dan dimeterai oleh Undang Yang Empat yang dianggap sah.

MMK turut menyatakan tandatangan Menteri Besar pada 3 Ogos 2026 telah menyempurnakan proses berkenaan menurut Perkara 10(2) Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.

Perkara berkenaan menjadi antara asas utama pendirian kerajaan negeri dalam mengiktiraf proklamasi tersebut.

Sebelum ini, empat Undang yang mendakwa mewakili Undang Yang Empat turut mengeluarkan kenyataan proklamasi berkenaan telah ditandatangani dan dimeterai pada 19 April sebelum ditandatangani Menteri Besar pada 3 Ogos.

Mereka berpendirian proses tersebut menjadikan proklamasi berkenaan berkuat kuasa.

Namun, perkembangan itu berlaku dalam suasana pertikaian yang lebih luas mengenai kedudukan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan dan tafsiran terhadap proses perlembagaan negeri.

Arahan MMK supaya keputusan dilaksanakan serta-merta merupakan perkembangan paling penting daripada kenyataan hari ini. Ia bermakna jentera kerajaan negeri kini perlu menentukan bagaimana keputusan tersebut diterjemahkan dalam urusan rasmi pentadbiran.

Antara perkara yang berpotensi terlibat ialah surat-menyurat kerajaan, dokumen rasmi, protokol negeri, urusan jabatan serta rujukan terhadap institusi Yang di-Pertuan Besar dalam pelaksanaan fungsi kerajaan.

Dalam proses tersebut, Setiausaha Kerajaan Negeri (SUK) dan Penasihat Undang-Undang Negeri mempunyai peranan penting dari segi pentadbiran dan nasihat perundangan kepada kerajaan negeri.

Bagaimanapun, pelaksanaan keputusan itu perlu dilihat bersama kedudukan undang-undang semasa kerana terdapat pendirian berbeza daripada pihak lain yang turut mendakwa mempunyai asas perlembagaan terhadap isu berkenaan.

Sebelum keputusan MMK hari ini, wujud pendirian bertentangan daripada pihak yang mendakwa mewakili Dewan Keadilan dan Undang.

Pihak berkenaan sebelum ini menegaskan Tuanku Muhriz perlu terus diiktiraf sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan.

Mereka turut mengarahkan keputusan berkaitan pendirian tersebut disampaikan kepada Menteri Besar, SUK dan Penasihat Undang-Undang Negeri.

Keadaan itu menjadikan kemelut berkenaan semakin rumit kerana pentadbiran negeri kini perlu mengambil kira dua pendirian yang berbeza mengenai perkara sama.

Pendirian MMK pada 16 September bagaimanapun memberikan arahan yang jelas kepada jentera kerajaan negeri supaya keputusan yang dibuat itu dilaksanakan.

Persoalan yang kini menjadi perhatian ialah bagaimana arahan tersebut akan dilaksanakan dalam urusan rasmi kerajaan dan apakah tindakan susulan daripada pihak yang tidak bersetuju dengan pendirian berkenaan.

Kemelut tersebut juga bukan sekadar membabitkan persoalan siapa yang memegang kedudukan tertinggi di Negeri Sembilan.

Ia turut menyentuh struktur pemerintahan tradisional negeri yang mempunyai kedudukan tersendiri dalam sistem Raja Berperlembagaan Malaysia.

Negeri Sembilan mempunyai sistem pemilihan Yang di-Pertuan Besar yang unik berbanding negeri-negeri Melayu beraja lain. Yang di-Pertuan Besar dipilih oleh Undang Yang Empat, iaitu Undang Luak Sungai Ujong, Jelebu, Johol dan Rembau, mengikut peruntukan serta adat pemerintahan negeri.

Justeru, sebarang pertikaian mengenai proses pemilihan, penurunan takhta atau pengiktirafan Yang di-Pertuan Besar mempunyai implikasi lebih luas terhadap hubungan antara institusi diraja, Undang dan pentadbiran negeri.

Perkembangan di Negeri Sembilan turut mendapat perhatian pada peringkat Persekutuan kerana Yang di-Pertuan Besar negeri itu merupakan anggota Majlis Raja-Raja.

Mesyuarat Majlis Raja-Raja Ke-272 yang dijadualkan berlangsung pada 23 hingga 25 Jun 2026 sebelum ini ditangguhkan. Pada ketika itu, penangguhan berlaku ketika pertikaian berkaitan kedudukan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan sedang menjadi perhatian.

Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja mengesahkan penangguhan mesyuarat berkenaan, namun alasan khusus tidak diperincikan pada waktu tersebut.

Rekod rasmi pula menunjukkan Mesyuarat Majlis Raja-Raja Ke-271 berlangsung pada 11 dan 12 Februari 2026. Majlis Raja-Raja lazimnya bersidang beberapa kali dalam setahun bagi menjalankan fungsi yang diperuntukkan oleh Perlembagaan Persekutuan.

Oleh itu, kedudukan Negeri Sembilan menjadi penting dalam konteks kelancaran urusan institusi berkenaan, khususnya apabila terdapat pertikaian mengenai siapa yang sah memegang kedudukan Yang di-Pertuan Besar.

Dengan keputusan MMK hari ini, tumpuan kini beralih kepada pelaksanaan di peringkat pentadbiran negeri. Persoalan utama bukan lagi sekadar apakah pendirian masing-masing, tetapi bagaimana keputusan itu akan diterjemahkan dalam urusan rasmi kerajaan.

Sebarang perubahan pada protokol, surat rasmi, dokumen kerajaan, komunikasi jabatan atau penggunaan gelaran dalam urusan pentadbiran akan menjadi antara perkembangan yang boleh menunjukkan sejauh mana keputusan MMK itu mula dilaksanakan.

Pada masa sama, sekiranya terdapat pihak yang mencabar kesahan keputusan berkenaan, pertikaian tersebut berpotensi beralih kepada proses perundangan untuk mendapatkan penentuan terhadap persoalan yang masih dipertikaikan.

Kemelut ini juga memberikan tumpuan baharu kepada peranan institusi Undang Yang Empat serta hubungan mereka dengan kerajaan negeri dalam soal pemerintahan Negeri Sembilan.

Bagi sebuah negeri yang mempunyai tradisi pemerintahan yang unik, pertikaian mengenai takhta bukan sekadar persoalan pentadbiran biasa.

Ia menyentuh soal adat, perlembagaan negeri, institusi diraja dan kedudukan Negeri Sembilan dalam sistem Raja Berperlembagaan negara.

Atas sebab itu, perkembangan selepas keputusan MMK hari ini akan menjadi penting untuk menentukan sama ada pertikaian tersebut bergerak ke arah penyelesaian melalui saluran perlembagaan dan undang-undang atau terus berlarutan dengan pendirian yang bertentangan antara institusi terbabit.

Buat masa ini, satu perkara yang jelas ialah krisis takhta Negeri Sembilan sudah memasuki tahap pelaksanaan pentadbiran, selepas MMK secara rasmi mengarahkan keputusan yang dibuatnya dilaksanakan serta-merta.

Perhatian seterusnya kini tertumpu kepada tindakan jentera kerajaan negeri serta perkembangan daripada institusi Undang dan pihak-pihak lain yang berkepentingan dalam isu tersebut.

Telegram: Nasional Daily

Facebook: Nasional Daily

TikTok: NasionalDaily

Whatsapp: NasionalDaily.com

Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001