Oleh: Editorial ND
PERUBAHAN landskap politik menjelang Pilihan Raya Umum ke-16 (PRU16) berpotensi membuka ruang kepada satu formula yang sebelum ini sukar dibayangkan, iaitu kerjasama antara UMNO dan PAS dalam satu blok politik yang lebih besar.
Jika dilihat kembali kepada PRU15, antara faktor utama menghalang UMNO daripada bersama Perikatan Nasional (PN) ialah kedudukan Tan Sri Muhyiddin Yassin sebagai Presiden Bersatu dan tokoh utama PN ketika itu.
Persaingan untuk menentukan siapa yang akan menjadi calon Perdana Menteri sekiranya PN berjaya membentuk kerajaan menjadi antara persoalan paling besar dalam hubungan antara UMNO dengan Bersatu.
Bagi UMNO, menyertai PN ketika Bersatu mempunyai kedudukan dominan bermakna parti itu berdepan risiko menjadi rakan junior dalam sebuah gabungan yang calon Perdana Menterinya hampir pasti datang daripada Bersatu.
Pada masa sama, Presiden UMNO, Datuk Seri Ahmad Zahid Hamidi tidak berada dalam kedudukan politik yang mudah untuk secara terbuka menuntut jawatan Perdana Menteri dalam keadaan tersebut.
Keadaan itu akhirnya menyumbang kepada keputusan UMNO untuk tidak bersama PN selepas PRU15 dan memilih menyertai kerajaan perpaduan pimpinan Datuk Seri Anwar Ibrahim bersama Pakatan Harapan (PH) serta parti-parti lain.
Namun, landskap itu kini berubah. Sekiranya konflik dalaman melibatkan Bersatu dan kepimpinan Muhyiddin menyebabkan kedudukan parti itu dalam PN semakin lemah atau terpisah daripada pakatan tersebut, maka satu daripada halangan utama kepada kerjasama UMNO-PAS mungkin tidak lagi wujud.
📍 3062 Taman Indah, Jalan Banggol, 17500 Tanah Merah, Kelantan
Dalam erti kata lain, masalah UMNO bukanlah PAS semata-mata. Persoalan lebih besar sebelum ini ialah siapa menguasai blok politik Melayu dan siapa mempunyai kedudukan paling kuat untuk menentukan calon Perdana Menteri.
Jika faktor Bersatu dan Muhyiddin tidak lagi menjadi penghalang, UMNO mempunyai ruang lebih besar untuk berunding dengan PAS berdasarkan kedudukan yang lebih seimbang.
Perkara itu menjadi semakin menarik apabila mengambil kira kenyataan MKT UMNO selepas mesyuarat semalam, 28 Ogos lalu. Parti itu bersetuju supaya kepimpinan UMNO negeri melakukan perbincangan dan rundingan dengan parti-parti politik yang mahu bekerjasama menghadapi pilihan raya akan datang.
UMNO juga menetapkan, sebarang rundingan perlu berteraskan keikhlasan dan kepercayaan, bukan ugutan dan gertakan.
Bahasa digunakan itu penting dari sudut politik. UMNO tidak mengikat dirinya kepada satu blok secara terbuka, sebaliknya membuka ruang untuk berunding dengan pelbagai parti.
Pada masa sama, keputusan untuk menjemput kepimpinan tertinggi PAS menghadiri Perhimpunan Agung UMNO 2026 menunjukkan saluran komunikasi antara kedua-dua parti Melayu itu sedang diberikan ruang untuk berkembang.
Jika hubungan tersebut akhirnya membawa kepada persefahaman pilihan raya, ia boleh mengubah secara ketara matematik PRU16.
Masalah terbesar parti-parti Melayu pada pilihan raya sebelum ini ialah pertembungan sesama sendiri. Apabila UMNO, PAS dan Bersatu bertanding di kawasan sama, undi Melayu berpecah dan keadaan itu membuka ruang kepada PH untuk memenangi sejumlah kerusi walaupun tidak semestinya menjadi pilihan pertama majoriti pengundi Melayu di kawasan berkenaan.
Formula UMNO-PAS, jika berjaya dicapai, boleh mengurangkan masalah tersebut. Pembahagian kerusi secara strategik boleh mengelakkan pertandingan sesama sendiri dan membolehkan kedua-dua parti menumpukan usaha menewaskan lawan masing-masing.
Namun, persoalan mengenai jawatan Perdana Menteri tetap menjadi isu utama.
Jika UMNO dan PAS membentuk kerjasama politik baharu, tidak semestinya secara automatik Ahmad Zahid menjadi calon Perdana Menteri. Jika PAS mempunyai jumlah kerusi lebih besar selepas pilihan raya, parti itu sendiri mempunyai asas untuk mengemukakan calon daripada kalangannya.
Sebab itu, rundingan sebelum pilihan raya mungkin bukan sekadar berkisar mengenai pembahagian kerusi. Persoalan siapa yang akan mengetuai kerajaan sekiranya gabungan tersebut memperoleh majoriti juga berpotensi menjadi antara rundingan paling penting.
Bagaimanapun, jika UMNO berjaya menjadi parti teras dalam gabungan berkenaan dan memperoleh jumlah kerusi yang signifikan, kedudukan Ahmad Zahid sebagai Presiden UMNO akan memberikan asas politik yang jauh lebih kukuh untuk menuntut jawatan Perdana Menteri berbanding kedudukannya ketika PRU15.
Pada masa sama, kemungkinan Bersatu mencari haluan baharu juga tidak boleh diketepikan. Jika hubungan Bersatu dengan PN terus retak, parti itu mungkin mencari rakan politik baharu bagi memastikan kelangsungan pengaruhnya.
Salah satu kemungkinan yang boleh muncul ialah kerjasama dengan PH, walaupun langkah tersebut bukan mudah kerana kedua-dua pihak mempunyai sejarah persaingan yang sengit.
Namun, dalam politik matematik pilihan raya sering mengatasi sentimen lama. Jika Bersatu merasakan peluang terbaiknya untuk bertahan adalah melalui kerjasama dengan PH, dan PH pula melihat Bersatu sebagai saluran untuk mendapatkan kembali sokongan pengundi Melayu, kedua-dua pihak mungkin mempunyai sebab untuk mengetepikan sebahagian permusuhan lama.
Dalam keadaan itu, peta politik PRU16 mungkin berubah daripada persaingan dua blok kepada persaingan beberapa gabungan yang mempunyai konfigurasi baharu.
PH pula berdepan cabaran tersendiri. Selepas beberapa tahun berada dalam kerajaan, segala janji, dasar dan prestasi pentadbiran akan dinilai oleh rakyat. Isu kos sara hidup, ekonomi, pekerjaan, reformasi institusi dan keberkesanan penyampaian kerajaan akan menjadi antara ukuran utama.
Sentimen rakyat yang berubah juga perlu diberi perhatian. Jika benar berlaku peningkatan sokongan kepada PN atau parti-parti pembangkang, ia menunjukkan sebahagian pengundi mungkin sudah bersedia melakukan perubahan.
Namun, sentimen semasa tidak semestinya diterjemahkan secara automatik kepada keputusan pilihan raya kerana pilihan pengundi boleh berubah apabila kempen rasmi bermula dan calon serta manifesto dikemukakan.
Bagi UMNO, inilah sebabnya keputusan MKT semalam boleh dilihat sebagai langkah strategik yang penting. Parti itu nampaknya mahu memastikan semua pintu politik kekal terbuka sebelum PRU16.
UMNO tidak secara terbuka mengumumkan akan kembali kepada PN, tetapi pada masa sama, parti itu juga tidak menutup pintu kepada kerjasama dengan mana-mana parti.
Hubungan dengan PAS pula diberikan isyarat yang lebih positif melalui jemputan rasmi kepada kepimpinan tertinggi parti itu untuk menghadiri Perhimpunan Agung UMNO.
Jika perkembangan ini berterusan, PRU16 mungkin menyaksikan satu penyusunan besar semula politik Melayu. UMNO yang sebelum ini memilih PH kerana faktor realiti pasca-PRU15 mungkin mempunyai pilihan berbeza sekiranya Bersatu tidak lagi menjadi pesaing utama dalam satu gabungan bersama PAS.
Dalam keadaan itu, persoalan besar bukan lagi sama ada UMNO boleh bekerjasama dengan PAS. Persoalannya ialah sama ada kedua-dua parti mampu mencapai formula pembahagian kerusi, kepimpinan dan kuasa yang boleh diterima kedua-dua pihak.
Jika berjaya, gabungan UMNO-PAS mempunyai potensi untuk mengurangkan perpecahan undi Melayu dan memberikan tekanan besar kepada PH. Jika gagal, pertandingan tiga penjuru atau lebih mungkin terus berlaku dan membuka ruang kepada PH untuk mempertahankan kedudukannya.
Akhirnya, PRU16 mungkin bukan sekadar pertandingan antara kerajaan dan pembangkang. Ia berkemungkinan menjadi pertandingan untuk menentukan semula siapa yang menguasai pusat graviti politik Melayu, dan dari situ akan ditentukan siapa paling hampir dengan jawatan Perdana Menteri selepas pilihan raya.
Dalam konteks itu, perkembangan hubungan UMNO-PAS, kedudukan Bersatu serta prestasi kerajaan perpaduan dalam tempoh menuju PRU16 akan menjadi antara tiga faktor paling penting yang menentukan arah politik negara. – ND
Telegram: Nasional Daily
Facebook: Nasional Daily
TikTok: NasionalDaily
Whatsapp: NasionalDaily.com
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001