Dari Meja Editorial
BERITA pemergian Allahyarham Datuk Seri Bung Moktar ke Rahmatullah awal pagi tadi mengejutkan seluruh negara – dari Sabah dan Sarawak hinggalah ke Semenanjung.
Lebih menggemparkan, Allahyarham baharu sahaja meraih kemenangan dalam Pilihan Raya Negeri Sabah ke-17 pada 29 November lalu dengan mempertahankan kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) Lamag, walaupun memperoleh majoriti tipis.
Bung Moktar dilahirkan pada 14 September 1959 di Kampung Bilit, Sukau, daerah Kinabatangan, Sandakan, sebuah kawasan pedalaman di negeri Sabah. Sejak kecil, beliau sudah didedahkan kepada suasana politik iaitu keluarganya mempunyai sejarah panjang menyokong United Sabah National Organisation (USNO) sejak penubuhannya pada awal 1960-an.
Dalam hal pendidikan, menurut rekod, beliau menamatkan sekolah rendah di Kampung Bilit dan menjejak ke sekolah menengah di Sandakan. Beliau kemudian melanjutkan pelajaran di peringkat tinggi di Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM).
Latar belakang keluarga dan pendidikan ini dibarisi pengalaman hidup di kawasan luar bandar, membentuk asas bagi Bung Moktar, seseorang yang memahami realiti masyarakat luar bandar Sabah dan akar umbi politik dari usia muda.
Sebelum beliau benar-benar muncul sebagai wakil rakyat, Bung Moktar telah mempunyai pengalaman dalam perkhidmatan awam dan pentadbiran, antaranya tahun 1987 hingga 1990, berkhidmat dengan cawangan di Sandakan milik Jabatan Hal Ehwal Khas (JASA).
Kemudian, dari sekitar 1990 hingga 1992 beliau berkhidmat di pejabat Majlis Amanah Rakyat (MARA) cawangan Sandakan dan kemudian diangkat ke jawatan Setiausaha Politik kepada Menteri Kewangan Sabah antara 1994 hingga 1999, satu peranan yang memberinya pendedahan mendalam kepada hal ehwal pentadbiran negeri.
Secara politik, perjalanan beliau bermula bersama USNO apabila pada 1979 dilantik sebagai Ketua Pemuda Bahagian Kinabatangan. Kemudian, sekitar awal 1990-an, berpindah ke bahagian Sabah bagi United Malays National Organisation (UMNO).
Beliau memutuskan untuk menyertai UMNO, iaitu pertubuhan yang lebih dominan pada masa itu dan terus menanjak dengan menjawat jawatan sebagai Ketua Pemuda UMNO Sabah dan Ketua UMNO Bahagian Kinabatangan pada pertengahan 1990-an.
Langkah ini mencerminkan peralihan beliau dari akar umbi politik di pedalaman Sabah ke arena politik yang lebih besar, sekali gus menunjukkan kebolehannya untuk menyesuaikan diri dengan struktur politik nasional.
Kerjaya politik rasmi Allahyarham Bung Moktar sebagai wakil rakyat bermula 1999 apabila beliau memenangi kerusi Parlimen Kinabatangan dalam Pilihan Raya Umum ke-10, menewaskan calon daripada Parti Bersatu Sabah (PBS).
Sejak itu, beliau mengekalkan kerusi Parlimen tersebut secara konsisten, menjadikannya salah satu Ahli Parlimen tertua dan paling lama berkhidmat dari Sabah.
Pada 29 September 2020, beliau turut dipilih sebagai Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) untuk kerusi Lamag, membolehkannya berperanan di peringkat negeri, selain persekutuan.
Antara jawatan penting yang disandang beliau ialah dari 2020 hingga Januari 2023, dilantik sebagai Timbalan Ketua Menteri I Sabah dan Menteri Kerja Raya Negeri Sabah.
Sebelum itu, beliau pernah menjadi Pengerusi FELCRA Berhad (2013–2018), pengerusi bukan eksekutif badan yang berkaitan pembangunan luar bandar dan pertanian.
Di peringkat parti pula, beliau adalah tokoh utama sebagai Ketua Bahagian Kinabatangan serta pemimpin utama UMNO Sabah dan gabungan Barisan Nasional (BN) Sabah sejak sekitar 2018 hingga akhir hayatnya pada 5 Disember 2025.
Dengan kedudukan ini, Bung Moktar menjadi antara tokoh paling berpengaruh di Sabah, memainkan peranan besar dalam membentuk hala tuju politik negeri, pembangunan luar bandar dan kerangka dasar BN di Sabah.
Meski lebih dikenali sebagai wakil rakyat dan pemimpin politik, Bung Moktar turut sering menekankan kepentingan pembangunan luar bandar, sokongan kepada masyarakat desa dan ekonomi pertanian, bukan sekadar bergantung kepada sumber asli seperti minyak, balak atau mineral.
Sebagai bekas Pengerusi FELCRA Berhad, beliau banyak kali menyeru agar tanah pertanian dan projek luar bandar diurus dengan lebih berkesan sebagai “benteng baharu” bagi ekonomi Sabah.
Selain itu, melalui gabungan kuasa politik dan pengaruhnya di kawasan luar bandar, beliau dikenali sebagai seseorang yang “turun ke akar umbi” menemui rakyat, memahami keperluan rural serta menyuarakan suara mereka di peringkat negeri dan nasional.
Pendekatan ini menjadikannya figura penting bagi segmen masyarakat Sabah yang tinggal di luar bandar iaitu pengundi pedalaman, masyarakat luar bandar dan mereka yang bergantung kepada pembangunan asas seperti jalan, kemudahan asas, pertanian dan peluang pekerjaan.
Sepanjang kariernya, Bung Moktar bukanlah tanpa kontroversi. Menurut ringkasan daripada media yang mengenang beliau, Bung Moktar adalah figura yang “vokal”, disukai oleh sesetengah kerana keterbukaannya, tetapi dikritik oleh segelintir kerana sikapnya yang tegas, terus terang, kadang kala berbahas keras.
Kritikan timbul bukan hanya kerana gaya, tetapi juga kerana hubungannya dengan tuduhan rasuah. Pada 2019, beliau dan isterinya telah didakwa atas beberapa pertuduhan berkaitan komisen dan pengurusan pelaburan FELCRA, sejumlah RM2.8 juta.
Dalam satu kenyataan terkini (2025), beliau menyangkal menggunakan jawatannya untuk memperoleh pembayaran tersebut. Walaupun menghadapi kritikan dan proses undang-undang, beliau menegaskan tanggungjawab sebagai wakil rakyat dan ketua parti Sabah tetap diteruskan, memberi gambaran beliau melihat dirinya sebagai pemimpin yang bertanggungjawab terhadap rakyat di kawasan pedalaman.
Ini menunjukkan bagaimana karisma, kontroversi dan realiti politik di Sabah sering bersilang, dengan sokongan akar umbi di satu sisi dan keraguan serta perdebatan etika di sisi lain.
Kepimpinan Bung Moktar di kawasan pedalaman seperti Kinabatangan dan keberadaannya sebagai wakil rakyat selama beberapa penggal menunjukkan ada sokongan kukuh dalam kalangan pengundi, khususnya mereka yang menghargai wakil dari latar belakang luar bandar, yang memahami realiti hidup di kawasan terpencil dan yang menghendaki pembangunan asas.
Bagi sebahagian masyarakat, terutama penduduk luar bandar dan komuniti luar bandar Sabah, Bung Moktar dianggap sebagai suara mereka di Parlimen dan negeri, selain menjadi “ikon kampung dan luar bandar.”
Di pihak lain, warisannya turut dicemari kontroversi — dakwaan rasuah dan tuduhan salah laku memberi kesan kepada reputasi beliau di kalangan golongan yang mengutamakan ketelusan dan integriti dalam politik.
Namun, dari kaca mata sejarah dan sosiopolitik Sabah, Bung Moktar mewakili satu generasi pemimpin: dari desa, dengan pendidikan sederhana, naik melalui tangga politik, membawa suara luar bandar ke pentas nasional dan negeri, usaha yang mencerminkan dinamik politik Sabah dan realiti masyarakat pedalaman.
Kehidupan dan kerjaya Bung Moktar mengingatkan kita bahawa pemimpin bukan hanya mengenai jawatan dan kuasa, tetapi juga mengenai identiti, asal usul, realiti masyarakat dan tanggungjawab terhadap akar umbi.
Bung Moktar adalah representasi politik Sabah yang lahir dari pedalaman, berakar kepada masyarakat desa serta berusaha membawa pembangunan, suara dan peluang kepada rakyat luar bandar.
Pada masa sama, kontroversi dan tuduhan menunjukkan betapa tekanan, godaan dan cabaran kuasa boleh menjejaskan kredibiliti, menekankan kepercayaan rakyat datang bukan hanya dari asal usul atau janji, tetapi dari integriti, ketelusan dan tanggungjawab berterusan. Al-Fatihah. – ND
Telegram: https://t.me/nasionaldaily
Facebook: https://www.facebook.com/nasionaldaily
TikTok: https://www.tiktok.com/@nasionaldaily?_t=8kyR2clR7Mv&_r=1
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001