Dari Meja Editorial ND
SELEPAS Pilihan Raya Negeri (PRN) Melaka pada 14 November ini, persoalan seterusnya ialah negeri manakah pula yang bakal mengadakan pilihan raya bagi memilih kerajaan negeri masing-masing.
Adakah masih ada negeri perlu mengadakan PRN secara berasingan sebelum Pilihan Raya Umum Ke-16 (PRU16) atau negeri-negeri yang belum mengadakan pilihan raya akan menunggu sehingga PRU16 untuk melaksanakannya secara serentak?
Persoalan ini menarik kerana Malaysia mempunyai sistem pilihan raya yang membolehkan setiap Dewan Undangan Negeri (DUN) dibubarkan mengikut tempoh penggal masing-masing. Tidak seperti Parlimen yang mempunyai tempoh tersendiri, tarikh PRN tidak semestinya berjalan seiring dengan PRU.
Justeru, selepas Melaka, tumpuan perlu diberikan kepada tempoh penggal DUN Sarawak dan tujuh negeri yang mengadakan PRN pada 2023. Berdasarkan perkembangan terkini sehingga 1 November ini, Sarawak merupakan negeri yang perlu diberikan perhatian selepas Melaka.
Ini kerana Dewan Undangan Negeri (DUN) Sarawak sudah dibubarkan berkuat kuasa 26 Oktober lalu atas perkenan Yang di-Pertua Negeri, Tun Wan Junaidi Tuanku Jaafar, selepas permohonan Premier Sarawak, Tan Sri Abang Johari Tun Openg.
Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) perlu menetapkan tarikh pilihan raya dalam tempoh 60 hari selepas pembubaran tersebut. Oleh itu, Sarawak akan mengadakan PRN ke-13 secara berasingan dan tidak menunggu PRU16.
Perkembangan ini bermakna selepas Melaka mengundi pada 14 November, Sarawak dijangka menjadi medan pilihan raya negeri berikutnya, tertakluk kepada tarikh rasmi yang ditetapkan SPR.
📍 3062 Taman Indah, Jalan Banggol, 17500 Tanah Merah, Kelantan
Sarawak mempunyai 82 kerusi DUN yang akan dipertandingkan dalam pilihan raya kali ini. Selepas Sarawak, perhatian seterusnya tertumpu kepada tiga negeri iaitu Perlis, Perak dan Pahang.
Ketiga-tiga negeri berkenaan mengadakan PRN pada November 2022, serentak dengan PRU15. Tempoh penggal DUN masing-masing bermula pada Disember 2022 dan akan berakhir pada Disember 2027, melainkan dibubarkan lebih awal.
Mengikut peruntukan perlembagaan negeri, DUN mempunyai tempoh lima tahun dari tarikh persidangan pertama. Selepas pembubaran, pilihan raya mesti diadakan dalam tempoh 60 hari.
Negeri yang tempoh penggalnya berakhir pada Disember 2027 ialah Perlis, Perak, Pahang, manakala Pulau Pinang (Ogos 2028), Kelantan, Selangor, Terengganu dan Kedah serentak Disember 2028.
Anggaran berdasarkan tarikh persidangan pertama DUN selepas PRN terdahulu, tertakluk kepada pembubaran lebih awal. Keadaan ini menarik kerana tempoh penggal DUN Perlis, Perak dan Pahang hampir bertindih dengan tempoh maksimum Parlimen ke-15.
Parlimen ke-15 mula bersidang pada 19 Disember 2022. Jika tidak dibubarkan lebih awal, tempohnya berakhir pada 19 Disember 2027 dan PRU16 perlu diadakan dalam tempoh 60 hari selepas itu, iaitu selewat-lewatnya sekitar 17 Februari 2028.
Justeru, terdapat kemungkinan PRN Perlis, Perak dan Pahang diadakan hampir serentak dengan PRU16 atau pada tempoh yang berdekatan. Bagaimanapun, ia bukan sesuatu yang automatik. Keputusan membubarkan DUN tetap bergantung kepada kerajaan negeri dan perkenan pihak berkuasa negeri masing-masing.
Bagaimana pula dengan Selangor, Pulau Pinang, Kedah, Kelantan dan Terengganu?
Keenam-enam negeri yang mengadakan PRN serentak pada 12 Ogos 2023, iaitu Selangor, Pulau Pinang, Kedah, Kelantan, Terengganu dan Negeri Sembilan, mempunyai tempoh penggal yang berbeza. Namun, Negeri Sembilan sudah mengadakan PRN lebih awal pada 1 Ogos 2026.
Bagi lima negeri yang lain, tempoh penggal DUN masing-masing hanya berakhir sekitar Ogos hingga September 2028.
Ini bermakna mereka tidak diwajibkan mengadakan PRN sebelum PRU16. Malah, kerajaan negeri boleh meneruskan pentadbiran selepas PRU16 sekiranya tidak membubarkan DUN lebih awal.
Kedudukan ini juga bermakna Malaysia berpotensi melalui PRU16 tanpa enam negeri tersebut mengadakan pilihan raya negeri pada tarikh yang sama. Jika dilihat daripada keseluruhan perkembangan ini, Malaysia sebenarnya sedang melalui satu kitaran pilihan raya yang agak luar biasa.
Selepas PRU15 pada November 2022, sebahagian besar negeri memilih untuk tidak membubarkan DUN masing-masing. Akibatnya, pilihan raya negeri berlangsung secara berperingkat dan tidak lagi serentak dengan pilihan raya Parlimen.
Kini, Sabah, Johor, Negeri Sembilan dan Melaka sudah melalui proses pilihan raya masing-masing, manakala Sarawak juga sudah membubarkan DUN untuk memberi laluan kepada pilihan raya baharu.
Perlis, Perak dan Pahang pula menghampiri penghujung penggal DUN, sementara lima negeri yang mengadakan PRN pada 2023 masih mempunyai tempoh pentadbiran sehingga 2028.
Kesimpulannya, selepas Melaka, Sarawak ialah negeri yang perlu diperhatikan dalam kalendar pilihan raya terdekat. Selepas itu, tiada negeri lain yang wajib mengadakan PRN sebelum PRU16 berdasarkan tempoh penggal semasa, kecuali jika berlaku pembubaran awal.
PRU16 pula berpotensi berlangsung bersama PRN Perlis, Perak atau Pahang sekiranya tarikh pembubaran dan pengundian diselaraskan.
Namun, persoalan politik yang lebih besar ialah adakah parti-parti yang bertanding dalam PRU16 nanti akan menggunakan keputusan PRN terdahulu sebagai ukuran kekuatan masing-masing, atau rakyat sekali lagi membuat keputusan berbeza apabila tiba masanya memilih kerajaan Persekutuan?
Perlu diingat, pilihan raya negeri dan pilihan raya umum mempunyai dinamika tersendiri. Sokongan pengundi di peringkat negeri tidak semestinya diterjemahkan dalam bentuk yang sama apabila mereka memilih wakil Parlimen. – ND
Telegram: Nasional Daily
Facebook: Nasional Daily
TikTok: NasionalDaily
Whatsapp: NasionalDaily.com
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001