Dari Meja Editorial ND
BAHARU sahaja Barisan Nasional (BN) menikmati satu kemenangan yang boleh dianggap sebagai suntikan moral besar kepada UMNO, muncul pula satu perkembangan yang sukar dijangka di Negeri Sembilan.
Dalam Pilihan Raya Negeri (PRN) Negeri Sembilan ke-16 pada 1 Ogos lalu, BN memenangi 18 daripada 36 kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN), manakala Pakatan Harapan (PH) memperoleh 11 kerusi dan Perikatan Nasional (PN) tujuh kerusi.
Dengan kerjasama BN-PN, gabungan itu mempunyai 25 kerusi, sekali gus membentuk kerajaan negeri dengan UMNO memenangi semua 16 kerusi yang ditandinginya, manakala MCA memperoleh dua kerusi.
Dalam konteks politik UMNO, keputusan itu boleh dibaca sebagai tanda parti tersebut masih mempunyai tapak politik yang kukuh di Negeri Sembilan. Namun, kira-kira sebulan kemudian, suasana politik negeri itu berubah secara mendadak.
Apa yang pada awalnya kelihatan seperti kemenangan politik BN akhirnya dibayangi polemik berkaitan institusi Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan.
Pada 16 September, Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan mengumumkan pendirian proklamasi bertarikh 19 April 2026 berhubung penurunan takhta Tuanku Muhriz Tuanku Munawir adalah sah, dan Tuanku Nadzaruddin Tuanku Ja’afar dipilih serta diiktiraf sebagai Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan yang baharu.
Tetapi cerita itu tidak berhenti di situ, apabila Dewan Keadilan dan Undang (DKU) Negeri Sembilan mengambil pendirian yang bertentangan.
📍 3062 Taman Indah, Jalan Banggol, 17500 Tanah Merah, Kelantan
Pada 17 September, DKU menegaskan Tuanku Muhriz masih Yang Dipertuan Besar yang sah dan keputusan kerajaan negeri berhubung perkara itu tidak mempunyai kesan di sisi undang-undang.
DKU turut menyatakan persoalan berkaitan adat Melayu, termasuk pemilihan, pelantikan, peletakan dan pemecatan Yang Dipertuan Besar serta Undang, berada dalam bidang kuasanya berdasarkan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.
Lebih penting, Jabatan Peguam Negara turut mengeluarkan pandangan, proklamasi 19 April itu tidak sah kerana tidak mematuhi kehendak mandatori Perkara 10 Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.
Menurut AGC, Menteri Besar dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri juga tidak mempunyai kuasa unilateral untuk menamatkan atau mengosongkan jawatan Yang Dipertuan Besar.
Pada masa sama, AGC memaklumkan terdapat pertikaian berkaitan komposisi beberapa Dato’-Dato’ Undang dan perkara itu sedang melalui proses mahkamah.
Maka, di sinilah masalah politiknya bermula. Bagi rakyat yang memahami adat Negeri Sembilan, perkara ini mungkin tidak dilihat semudah pertukaran seorang ketua negeri.
Negeri Sembilan memang mempunyai sistem pemerintahan yang unik. Berbeza dengan kebanyakan negeri Melayu yang mengamalkan pewarisan takhta secara langsung, Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan dipilih melalui sistem adat oleh Undang Yang Empat, iaitu Undang Luak Sungai Ujong, Jelebu, Johol dan Rembau.
Keistimewaan ini bukan sekadar cerita sejarah. Ia mempunyai kedudukan dalam Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959. Peruntukan tersebut mengiktiraf peranan Undang Yang Empat dalam pemilihan Yang Dipertuan Besar menurut adat istiadat negeri.
Masalahnya, tidak semua rakyat Malaysia memahami selok-belok ini. Bagi sebahagian masyarakat di luar Negeri Sembilan, apabila mereka melihat laporan mengenai seorang Yang Dipertuan Besar dikatakan diturunkan daripada takhta, kemudian muncul pula kenyataan kerajaan negeri yang mengiktiraf seorang pengganti, diikuti kenyataan DKU yang mengatakan perkara itu tidak sah, persoalannya menjadi lebih mudah.
Siapa sebenarnya berkuasa? Siapa yang sah? Siapa yang bercakap bagi pihak negeri? Dan, yang paling sensitif, apakah kaitan kerajaan negeri dengan pertikaian tersebut?
Persoalan seperti ini mudah dibawa ke medan politik. Lebih lagi apabila pihak lawan politik mempunyai ruang untuk menjadikan perkembangan tersebut sebagai bahan serangan terhadap BN dan UMNO. Di sinilah isu adat boleh berubah menjadi isu persepsi politik.
Perlu ditegaskan, pertikaian semasa itu sendiri belum boleh disamakan dengan keputusan politik rakyat terhadap BN. Malah, AGC sendiri menyatakan kesahan serta kesan proklamasi perlu ditentukan menerusi proses perlembagaan dan undang-undang yang sah.
DKU pula menyatakan perkara tersebut sedang melalui prosiding di Mahkamah Tinggi Seremban dan meminta semua pihak menghormati proses mahkamah. Namun, politik tidak pernah menunggu keputusan mahkamah untuk membentuk persepsi. Itulah bahayanya.
Kemenangan diperoleh BN pada 1 Ogos lalu boleh dilihat sebagai satu mandat rakyat kepada calon-calon BN dalam pilihan raya negeri. Tetapi, apabila tidak sampai dua bulan kemudian tercetus pertikaian yang membabitkan institusi tertinggi negeri, sebahagian rakyat mungkin mula mencampurkan dua perkara yang sebenarnya berbeza, iaitu mandat pilihan raya dengan pertikaian perlembagaan dan adat.
Di sinilah UMNO berdepan cabaran komunikasi yang besar. Jika isu itu tidak dijelaskan dengan baik, orang yang tidak mengetahui struktur adat Negeri Sembilan mungkin hanya melihat satu gambaran mudah:
BN menang pilihan raya, kemudian berlaku krisis berkaitan Yang Dipertuan Besar. Kerajaan negeri terlibat dalam satu keputusan, manakala DKU pula menolaknya. Namun, AGC pula memberikan pandangan berbeza terhadap kesahan proklamasi berkenaan.
Akhirnya, perkara yang sangat khusus kepada sistem pemerintahan Negeri Sembilan boleh berubah menjadi naratif lebih luas mengenai kerajaan dan UMNO.
Padahal, berdasarkan kedudukan rasmi yang dilaporkan setakat ini, pertikaian itu jauh lebih kompleks daripada gambaran politik sedemikian. Lebih menarik, isu ini muncul tepat pada waktunya untuk menjadi bahan perbualan di Melaka.
DUN Melaka telah dibubarkan berkuat kuasa 23 September 2026 selepas Ketua Menteri, Datuk Seri Ab. Rauf Yusoh mendapat perkenan Yang Dipertua Negeri Melaka, Tun Mohd Ali Mohd Rustam.
SPR pula mengesahkan penerimaan notis pembubaran dan memaklumkan PRN Melaka perlu diadakan dalam tempoh 60 hari. Maka, Melaka kini memasuki pilihan raya dalam keadaan isu Negeri Sembilan masih panas, dan sejarah pilihan raya Melaka menunjukkan BN bukan pemain kecil dalam negeri itu.
Dalam PRN 2021, BN memenangi 21 daripada 28 kerusi DUN, manakala PH memperoleh lima dan PN dua. Keputusan itu memberikan BN majoriti dua pertiga dan mandat untuk membentuk kerajaan negeri. Tetapi, keputusan empat atau lima tahun lalu tidak semestinya menjadi ukuran automatik kepada pilihan raya yang baharu.
Pengundi Melaka akan berdepan dengan konteks politik yang berbeza, calon yang berbeza, isu tempatan yang berbeza dan juga landskap kerjasama parti yang berubah.
Dalam suasana seperti ini, isu Negeri Sembilan berpotensi menjadi salah satu daripada beberapa isu yang cuba diketengahkan oleh parti-parti lawan. Bukan kerana semua pengundi Melaka akan menjadikan isu itu sebagai penentu pilihan mereka.
Sebaliknya kerana isu yang membabitkan institusi beraja, adat dan perlembagaan mempunyai nilai politik yang tinggi dari segi perhatian awam.
Bagi BN pula, cabarannya bukan semata-mata untuk mempertahankan prestasi pilihan raya 2021. Cabaran yang lebih besar ialah memastikan pengundi tidak melihat isu Negeri Sembilan melalui kaca mata yang terlalu mudah.
Jika isu adat dijelaskan sebagai isu adat, proses perlembagaan dijelaskan sebagai proses perlembagaan dan pertikaian undang-undang diserahkan kepada institusi yang berkenaan, pengundi mempunyai ruang untuk membezakan antara satu perkara dengan perkara yang lain.
Tetapi, jika segala-galanya bercampur dalam gelanggang politik, persepsi boleh menjadi lebih kuat daripada penjelasan, dan di sinilah muncul persoalan yang lebih besar:
Adakah kemenangan BN di Negeri Sembilan pada 1 Ogos lalu akan kekal sebagai kemenangan politik yang berdiri sendiri, atau perkembangan selepas pilihan raya itu akan turut mempengaruhi cara sebahagian pengundi di negeri lain melihat BN?
Jawapannya belum boleh dipastikan. Lebih lagi, tidak wajar membuat kesimpulan pengundi Melaka akan menghukum atau memberi ganjaran kepada BN hanya kerana isu Negeri Sembilan.
Pilihan raya adalah keputusan pengundi Melaka sendiri dan faktor yang mempengaruhinya boleh merangkumi prestasi kerajaan negeri, calon, isu setempat, ekonomi, perkhidmatan awam, hubungan parti serta isu nasional.
Namun, satu perkara jelas, BN memasuki PRN Melaka dengan rekod kemenangan besar pada PRN 2021, tetapi kini perlu berhadapan dengan suasana politik yang tidak sama.
Pada masa sama, lawan politik mempunyai satu isu yang mudah difahami dari sudut persepsi walaupun hakikat perlembagaan dan adat di belakangnya sangat kompleks.
Itulah sebabnya isu Negeri Sembilan perlu dilihat lebih daripada sekadar pergaduhan politik.
Ia adalah ujian terhadap bagaimana sebuah sistem adat yang telah berakar sekian lama difahami oleh masyarakat moden dan bagaimana pertikaian yang sangat khusus dalam sebuah negeri boleh melimpah menjadi isu nasional apabila politik mengambil tempat.
Di Negeri Sembilan, rakyat mempunyai sejarah, adat dan struktur pemerintahan yang tersendiri. Di Melaka pula, rakyat kini akan membuat keputusan mereka sendiri di peti undi.
Persoalannya bukan semata-mata sama ada isu Negeri Sembilan akan “menjatuhkan” BN di Melaka, tetapi lebih tepat ialah sejauh mana isu Negeri Sembilan akan menjadi sebahagian daripada pertimbangan pengundi Melaka ketika mereka menilai BN, PH dan PN dalam PRN yang bakal berlangsung?
Dan, itu hanya akan dijawab oleh pengundi Melaka sendiri pada pilihan raya negeri nanti. Tunggu dan lihat. – ND
Telegram: Nasional Daily
Facebook: Nasional Daily
TikTok: NasionalDaily
Whatsapp: NasionalDaily.com
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001