Siri 1: Dari Ekonomi ke Inovasi Herba – Perjalanan 40 Tahun Prof. Zaki Mencari Formula Kesihatan

Dari Editorial ND

TIDAK semua profesor menghabiskan kerjaya mereka di bilik kuliah atau makmal. Ada yang memilih untuk turun ke lapangan, mengkaji masalah sebenar masyarakat dan mencari penyelesaian yang boleh dimanfaatkan secara langsung.

Begitulah perjalanan Profesor Zaki Zakaria. Walaupun penampilannya sederhana, beliau menghabiskan lebih empat dekad meneroka dunia penyelidikan sehingga berjaya membangunkan pelbagai inovasi berasaskan pertanian dan herba yang memberi tumpuan kepada penjagaan kesihatan manusia serta haiwan.

Bermula sebagai pensyarah ekonomi, minatnya terhadap penyelidikan akhirnya membawanya melangkaui disiplin akademik, berpegang kepada satu prinsip bahawa ilmu hanya bermakna apabila diterjemahkan kepada manfaat untuk masyarakat.

Jika melihat latar belakang akademiknya, mungkin tidak ramai menyangka Profesor Zaki akhirnya memilih laluan yang jauh berbeza daripada bidang kepakarannya.

Beliau bukan graduan perubatan, bukan juga ahli farmasi, apatah lagi saintis bioteknologi. Kerjayanya bermula sebagai seorang pensyarah dalam bidang ekonomi.

Namun, di sebalik angka, graf dan teori ekonomi yang diajar di dewan kuliah, tersimpan satu minat yang tidak pernah padam terhadap dunia penyelidikan.

Minat itu bukan lahir ketika bergelar pensyarah, tetapi telah berakar sejak usia muda apabila beliau gemar bereksperimen, mencuba sesuatu yang baharu dan sentiasa bertanya mengapa sesuatu masalah tidak boleh diselesaikan.

Beliau yang merupakan graduan Universiti Malaya (UM) pada tahun 1984 kemudiannya melanjutkan pengajian ke luar negara hasil tajaan Universiti Teknologi MARA (UiTM) ketika berkhidmat di institusi berkenaan.

Walaupun bidang akademiknya kekal dalam ekonomi, tumpuan terhadap penyelidikan semakin berkembang sehingga melangkaui disiplin asal yang diceburi.

“Bagi saya, penyelidikan bukan milik satu bidang sahaja. Selagi sesuatu kajian boleh memberi manfaat kepada masyarakat, ia wajar diteroka,” katanya.

Minat yang mendalam terhadap inovasi akhirnya membawa beliau menyertai pelbagai pertandingan penyelidikan dalam bidang pertanian. Penyertaan itu bukan sekadar memenuhi minat, malah membuka ruang untuk beliau menguji idea-idea baharu yang akhirnya berjaya memenangi beberapa pertandingan inovasi.

Dari situlah timbul satu persoalan yang sentiasa bermain di fikirannya: jika hasil penyelidikan pertanian mampu meningkatkan produktiviti dan ekonomi, mengapa ia tidak boleh dimanfaatkan untuk membantu menyelesaikan masalah kesihatan masyarakat?

Persoalan itu menjadi titik perubahan yang mengubah hala tuju penyelidikannya.

Bagi Profesor Zaki, setiap masalah yang dihadapi manusia seharusnya mempunyai ruang untuk dikaji dan difahami. Beliau berpegang kepada satu falsafah yang menjadi pegangan sepanjang perjalanan penyelidikannya.

“Hanya tua dan mati sahaja yang tiada penawar. Selain itu, saya percaya setiap penyakit atau masalah kesihatan wajar terus dikaji kerana sentiasa ada ruang untuk mencari penyelesaian yang lebih baik,” katanya kepada NasionalDaily.

Pegangan itulah yang mendorong beliau memulakan penyelidikan terhadap masalah gout pada ketika ramai beranggapan pilihan yang ada ketika itu amat terhad.

Beliau tidak melihat cabaran tersebut sebagai penghalang, sebaliknya menjadikannya titik permulaan untuk meneroka potensi bahan-bahan semula jadi yang boleh dijadikan sebahagian daripada pendekatan penjagaan kesihatan.

Perjalanan itu bukanlah sesuatu yang mudah

Produk pertama yang dihasilkannya jauh daripada gambaran sebuah produk komersial yang tersusun seperti hari ini. Ia hanya dibotolkan menggunakan botol air mineral biasa kerana ketika itu keutamaan beliau bukanlah pada pembungkusan, tetapi memastikan formulasi yang dibangunkan benar-benar melalui proses penyelidikan yang teliti.

Walaupun serba sederhana, usaha tersebut mula menarik perhatian apabila pengalaman pengguna terhadap produk berkenaan mendapat liputan media, termasuk dalam sebuah laporan akhbar tempatan mengenai penggunaannya sebagai sebahagian daripada penjagaan kesihatan bagi individu yang mengalami masalah gout.

Perkembangan itu membuka lembaran baharu apabila sampel formulasi berkenaan dihantar ke China untuk tujuan penyelidikan lanjut.

Menurut beliau, hasil analisis yang dijalankan oleh penyelidik di sana menunjukkan formulasi tersebut mempunyai potensi untuk dikaji dengan lebih mendalam dalam beberapa aspek kesihatan.

Penemuan itu mencetuskan minat daripada pihak di China untuk mendapatkan maklumat lanjut mengenainya, khususnya memandangkan kadar pengambilan makanan laut yang tinggi dalam kalangan masyarakat di negara tersebut.

Namun, bagi Profesor Zaki, perjalanan penyelidikannya sebenarnya tidak bermula daripada usaha menghasilkan produk kesihatan, sebaliknya fokus awal beliau lebih tertumpu kepada bidang pertanian, khususnya berkaitan keselamatan makanan atau food security, yang disifatkannya sebagai antara cabaran terbesar negara.

Beliau melihat bagaimana peningkatan kos pengeluaran makanan akhirnya memberi kesan langsung kepada harga yang perlu ditanggung pengguna.

Antara penyelidikan awal yang dijalankan ialah berkaitan pemakanan ternakan lembu. Ketika harga daging meningkat dengan ketara, beliau berpandangan kos makanan ternakan sepatutnya boleh dikurangkan melalui formulasi makanan yang lebih sesuai dengan keadaan iklim tempatan.

Kajian tersebut membawa beliau membandingkan keperluan nutrisi ternakan di negara beriklim sederhana dengan keadaan di Malaysia.

“Hasil kajian menunjukkan lembu di Malaysia sebenarnya tidak memerlukan kandungan protein setinggi yang digunakan di negara beriklim sejuk. Ini membuka ruang untuk kita menghasilkan sumber makanan ternakan yang lebih ekonomik tanpa menjejaskan keperluan nutrisi haiwan,” jelasnya.

Daripada penyelidikan itu, beliau berjaya membangunkan sejenis rumput yang dikenali sebagai NPI 209, yang mempunyai kandungan protein sekitar 19.5 peratus, jauh melebihi keperluan minimum ternakan tempatan.

Penemuan tersebut mengukuhkan keyakinannya bahawa penyelidikan mampu membantu mengurangkan kos pengeluaran makanan, sekali gus memberi manfaat kepada pengguna.

Tidak terhenti di situ, beliau turut menjalankan penyelidikan berkaitan makanan ikan siakap apabila timbul kebimbangan terhadap penggunaan bahan-bahan tertentu dalam formulasi makanan ternakan.

Bagi beliau, setiap kajian dijalankan mempunyai matlamat sama, iaitu mencari penyelesaian kepada masalah sebenar dihadapi masyarakat.

“Kalau penyelidikan hanya berakhir dalam jurnal atau makmal, manfaatnya sangat terhad. Saya mahu hasil penyelidikan itu sampai kepada masyarakat dan boleh digunakan untuk meningkatkan kualiti hidup mereka,” katanya.

Falsafah itulah akhirnya mendorong beliau mengambil langkah agak luar biasa apabila membeli sebuah ladang khas sebagai lokasi penyelidikan.

Di ladang tersebut, beliau memelihara kuda serta beberapa jenis ternakan lain bagi membolehkan pemerhatian dilakukan secara terus terhadap keperluan pemakanan, tahap kesihatan dan kesan formulasi yang dibangunkan.

“Bagi saya, banyak idea penyelidikan lahir daripada pemerhatian di lapangan, bukannya di makmal semata-mata. Apabila kita melihat sendiri masalah yang berlaku, kita lebih memahami penyelesaian yang perlu dicari,” ujarnya.

Sepanjang tempoh itu, beliau menganggarkan lebih RM600,000 dilaburkan bagi membiayai pelbagai aktiviti penyelidikan dan pembangunan (R&D), termasuk pembangunan formulasi, ujian makmal serta penambahbaikan produk.

Pelaburan tersebut bukan semata-mata untuk menghasilkan produk baharu, tetapi bagi memastikan setiap formulasi dibangunkan melalui proses penyelidikan yang sistematik dan berasaskan data.

Menariknya, daripada penyelidikan dalam bidang pertanian itulah lahir idea untuk membangunkan produk kesihatan berasaskan herba bagi manusia dan haiwan.

Apa yang bermula sebagai usaha mencari penyelesaian kepada isu makanan ternakan akhirnya berkembang menjadi satu perjalanan penyelidikan yang lebih luas, berteraskan satu matlamat yang tidak pernah berubah sejak awal, iaitu memanfaatkan ilmu untuk meningkatkan kesejahteraan masyarakat.

Bagi Profesor Zaki, penyelidikan bukan sekadar usaha menghasilkan inovasi, tetapi satu tanggungjawab untuk memastikan ilmu yang diperoleh tidak terhenti di makmal. Sebaliknya, ia perlu diterjemahkan kepada penyelesaian yang mampu memberi nilai kepada kehidupan manusia.

Kronologi Perjalanan Penyelidikan Profesor Dr. Zaki

1984

• Menamatkan pengajian di Universiti Malaya sebelum melanjutkan pengajian ke luar negara dengan tajaan UiTM.

Kerjaya Akademik

• Memulakan kerjaya sebagai pensyarah dalam bidang ekonomi.
• Mengembangkan minat terhadap penyelidikan, pertanian dan inovasi.

Permulaan Minat Penyelidikan

• Aktif menyertai pertandingan inovasi pertanian.
• Memenangi beberapa anugerah penyelidikan.
• Mengembangkan penyelidikan pertanian kepada pembangunan produk kesihatan.

Penyelidikan dan Pembangunan (R&D)

• Membeli ladang khas sebagai pusat penyelidikan.
• Menjalankan kajian terhadap pemakanan ternakan dan formulasi berasaskan herba.
• Melaburkan kira-kira RM600,000 bagi aktiviti penyelidikan dan pembangunan.
• Melaksanakan pelbagai ujian makmal bagi memastikan kualiti dan keselamatan formulasi.

Perjalanan Produk

• Bermula dengan pembungkusan yang sederhana menggunakan botol air mineral.
• Berkembang kepada sistem pengeluaran profesional menggunakan sachet dan pouch.
• Melabur dalam mesin pembungkusan sendiri bagi meningkatkan kecekapan pengeluaran.

Perkembangan Jenama

• Memperkenalkan Kendra Life dengan enam produk kesihatan berasaskan herba.
• Menubuhkan Felice Malaysia yang memfokuskan kepada produk penjagaan kesihatan haiwan.
• Memperkenalkan Sistem Ganjaran Kendra sebagai penghargaan kepada pelanggan.

Penerimaan Pasaran

• Produk mendapat sambutan daripada pengguna.
• Kehadiran digital diperkukuhkan melalui laman web rasmi serta media sosial.

Visi Masa Hadapan

• Terus menjalankan penyelidikan dan pembangunan formulasi baharu.
• Menggalakkan lebih ramai penyelidik mengkomersialkan hasil kajian.
• Menyumbang kepada pembangunan lebih banyak inovasi tempatan berasaskan penyelidikan.

Laman Web Rasmi

Kendra Life: https://www.mykendralife.com

Felice Malaysia: https://www.felicemalaysia.com

Telegram: https://t.me/nasionaldaily

Facebook: https://www.facebook.com/nasionaldaily

TikTok: https://www.tiktok.com/@nasionaldaily?_t=8kyR2clR7Mv&_r=1

Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001

Whatsapp: https://whatsapp.com/channel/0029Vb6P21QFnSz7JWoT560L