AHLI Parlimen Muar, Syed Saddiq Syed Abdul Rahman tampil memberikan penjelasan terhadap kritikan bekas Menteri Perdagangan Indonesia, Muhammad Lutfi berhubung kenyataannya di Dewan Rakyat mengenai isu jerebu rentas sempadan yang kembali mencetuskan perdebatan antara kedua-dua negara.
Pertikaian itu timbul selepas Lutfi mendakwa seorang ahli politik Malaysia mencadangkan Indonesia dipinggirkan daripada ASEAN berikutan masalah jerebu dengan menyifatkan kenyataan itu sebagai desakan supaya Indonesia dipinggirkan daripada pertubuhan serantau berkenaan akibat pencemaran udara.
Bagaimanapun, Syed Saddiq menegaskan isu jerebu tidak sepatutnya ditafsirkan sebagai pertentangan antara Malaysia dengan Indonesia. Sebaliknya, beliau mahu perbincangan tertumpu kepada tanggungjawab pihak yang menyebabkan pencemaran, tanpa mengira negara asal syarikat terbabit.
Dalam responsnya, beliau mengemukakan tiga perkara utama yang menurutnya perlu diberikan perhatian, iaitu tindakan terhadap pihak yang terbukti melakukan pembakaran hutan, keperluan menilai dakwaan berdasarkan bukti serta penggunaan data secara menyeluruh dan tidak terpilih.
“Ini bukan soal Malaysia lawan Indonesia. Bendera kita berbeza, tetapi apabila sesak nafas, deritanya sama,” katanya sambil menegaskan beliau tidak akan melindungi syarikat pencemar, termasuk jika syarikat itu berasal dari Malaysia, sekiranya kesalahan mereka dibuktikan.
Mengulas prinsip pertama, Syed Saddiq berkata, tindakan penguatkuasaan perlu ditujukan kepada pihak yang terbukti melakukan pembakaran hutan demi keuntungan, bukannya berdasarkan kewarganegaraan atau asal usul sesebuah syarikat.
Menurutnya, syarikat Malaysia, Indonesia mahupun Singapura yang didapati melanggar undang-undang perlu dikenakan tindakan sewajarnya sambil mengingatkan syarikat beroperasi di Indonesia tertakluk kepada undang-undang negara berkenaan dan pihak berkuasa Indonesia mempunyai bidang kuasa untuk mengambil tindakan mengikut peruntukan yang berkuat kuasa.
Beliau mendakwa, sudah mendesak tindakan terhadap syarikat Malaysia yang terlibat dalam isu berkenaan ketika berucap di Dewan Rakyat. Justeru, beliau meminta kenyataan asalnya diteliti secara menyeluruh dan tidak dipetik secara terpisah sehingga menimbulkan tanggapan berbeza daripada maksud yang ingin disampaikan.
📍 3062 Taman Indah, Jalan Banggol, 17500 Tanah Merah, Kelantan
Pendirian itu memperlihatkan penekanannya terhadap prinsip akauntabiliti korporat, iaitu tindakan perlu berasaskan bukti dan pelanggaran undang-undang, bukan sentimen kebangsaan atau tekanan politik.
Perkara kedua dibangkitkan Syed Saddiq ialah dakwaan berkaitan syarikat perladangan SD Guthrie. Beliau menegaskan saiz sesebuah syarikat atau keluasan kawasan ladangnya tidak boleh dijadikan bukti syarikat itu bertanggungjawab mencetuskan kebakaran.
Menurutnya, setakat penjelasan diberikan, belum ada bukti menunjukkan SD Guthrie menjadi punca kebakaran berkenaan. Beliau turut menyebut syarikat itu mempunyai lebih 67 pasukan dengan lebih 1,000 anggota terlatih, selain menggunakan dron dan teknologi inframerah bagi menangani risiko kebakaran, dengan perbelanjaan yang didakwanya melebihi RM800,000 sebulan.
Hujah itu membawa kepada persoalan lebih luas tentang keperluan membezakan antara dakwaan, petunjuk awal dan bukti yang boleh mengaitkan sesebuah syarikat dengan kejadian pembakaran.
Bagaimanapun, langkah pencegahan dilaksanakan sesebuah syarikat juga tidak dengan sendirinya membuktikan syarikat itu bebas daripada sebarang kesalahan. Penentuan tanggungjawab tetap perlu dibuat berdasarkan hasil siasatan, bukti berkaitan lokasi kebakaran dan kaitannya dengan pihak yang disyaki.
Dengan itu, prinsip sama perlu digunakan terhadap semua syarikat, sama ada dari Malaysia, Indonesia atau negara lain. Tiada pihak wajar dihukum melalui persepsi, tetapi tiada juga pihak sepatutnya terlepas daripada tindakan jika kesalahan mereka dibuktikan.
Dalam perkara ketiga, Syed Saddiq mempertikaikan cara laporan Greenpeace digunakan dalam perbahasan mengenai punca jerebu. Beliau mendakwa laporan berkenaan merekodkan 19 titik sumber asap di kawasan konsesi syarikat Kuala Lumpur Kepong (KLK), berbanding 6,811 titik lain yang turut disebut dalam hujahnya.
Berdasarkan angka tersebut, beliau mempersoalkan mengapa perhatian diberikan kepada satu syarikat sedangkan jumlah titik sumber asap lain jauh lebih besar. Beliau menyifatkan penggunaan data secara terpilih boleh menghasilkan gambaran tidak menyeluruh mengenai skala sebenar masalah.
Namun, perbandingan jumlah titik sumber asap perlu diteliti berdasarkan tempoh pemantauan, kaedah pengesanan, lokasi dan jenis data yang digunakan. Titik panas atau titik sumber asap dikesan melalui satelit, misalnya, tidak semestinya membuktikan berlakunya kebakaran yang disengajakan atau mengenal pasti pihak bertanggungjawab secara automatik.
Oleh itu, angka dibangkitkan Syed Saddiq perlu disemak dengan laporan asal Greenpeace sebelum dijadikan asas kesimpulan. Perbandingan angka semata-mata juga tidak memadai untuk menentukan tahap kesalahan mana-mana syarikat tanpa penelitian terhadap konteks dan bukti sokongan.
Syed Saddiq turut membangkitkan dakwaan Malaysia telah menawarkan bantuan kepada Indonesia bagi menangani masalah jerebu, termasuk tiga pesawat, tiga helikopter dan anggota berkaitan, tetapi tawaran itu tidak mendapat maklum balas yang diharapkannya.
Beliau meluahkan rasa kesal kerana usaha membantu, menurutnya, seolah-olah tidak mendapat sambutan. Bagaimanapun, dakwaan mengenai tawaran bantuan dan ketiadaan maklum balas itu perlu disahkan melalui kenyataan rasmi kedua-dua kerajaan bagi menjelaskan status sebenar tawaran, saluran komunikasi serta sebarang keperluan operasi yang ditetapkan.
Kerjasama rentas sempadan amat penting kerana jerebu tidak boleh ditangani secara berkesan melalui tindakan satu negara sahaja. Selain penguatkuasaan terhadap pembakaran terbuka, usaha bersama turut memerlukan perkongsian maklumat, pemantauan kebakaran, kesiapsiagaan menghadapi kecemasan dan penyelarasan bantuan mengikut keperluan.
Dalam konteks ini, perbezaan pandangan antara ahli politik tidak seharusnya menjejaskan ruang kerjasama yang boleh memberi manfaat langsung kepada rakyat kedua-dua negara.
Mengakhiri responsnya, Syed Saddiq menegaskan pencemaran udara tidak mengenal warna kulit, agama atau kewarganegaraan. Rakyat Malaysia dan Indonesia sama-sama berdepan risiko kesihatan apabila kualiti udara merosot, sedangkan keuntungan daripada aktiviti yang mencemarkan alam sekitar mungkin hanya dinikmati oleh pihak tertentu.
Beliau menggesa supaya kepentingan rakyat diberikan keutamaan berbanding usaha mempertahankan mana-mana syarikat hanya kerana asal usulnya. Pada masa yang sama, pihak yang dituduh melakukan kesalahan perlu diberikan ruang untuk menjawab dakwaan, manakala tindakan penguatkuasaan hendaklah dibuat berdasarkan bukti.
Pertikaian antara Syed Saddiq dengan Lutfi akhirnya mengangkat persoalan yang lebih besar daripada soal siapa yang tersinggung dengan kenyataan siapa. Isu sebenarnya ialah bagaimana Malaysia dan Indonesia dapat memastikan pihak yang bertanggungjawab terhadap pencemaran dikenal pasti, undang-undang dikuatkuasakan secara adil dan kerjasama serantau diperkukuh.
Dalam menangani jerebu rentas sempadan, ketegasan terhadap pencemar dan hubungan baik antara negara tidak sepatutnya dianggap sebagai dua perkara yang bercanggah. Kedua-duanya boleh bergerak seiring, asalkan tindakan dibuat secara telus, bukti dinilai secara menyeluruh dan kepentingan kesihatan awam tidak diketepikan oleh pertimbangan politik.
Seperti yang ditekankan Syed Saddiq, bendera kedua-dua negara mungkin berbeza, tetapi kesan pencemaran terhadap pernafasan rakyat tetap sama. Persoalan yang perlu dijawab bukanlah negara mana yang patut dipersalahkan secara keseluruhan, sebaliknya siapa yang benar-benar bertanggungjawab dan apakah tindakan berkesan yang boleh diambil untuk memastikan masalah sama tidak terus berulang.
Telegram: Nasional Daily
Facebook: Nasional Daily
TikTok: NasionalDaily
Whatsapp: NasionalDaily.com
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001