Ada satu persoalan besar yang perlu dijawab oleh negara apabila kita bercakap tentang perang terhadap rasuah: adakah kita benar-benar bersedia menyokong tindakan penguatkuasaan, termasuk apabila tindakan itu menyentuh pihak yang berpengaruh, atau kita sekadar berani melaungkan slogan antirasuah selagi tiada siapa yang tergugat?
Persoalan ini wajar direnungkan ketika isu membabitkan Ketua Pengarah Agensi Kawalan dan Perlindungan Sempadan Malaysia (AKPS), Datuk Seri Shuhaily Mohd Zin, menjadi perhatian umum susulan tindakan undang-undang yang dilaporkan melibatkannya dengan dua anggota Cawangan Khas Polis Diraja Malaysia (PDRM).
Dalam keadaan seperti ini, perkara yang paling penting bukanlah menentukan siapa yang patut dipersalahkan melalui persepsi awam, sebaliknya memastikan prinsip integriti, akauntabiliti dan keberanian dalam penguatkuasaan tidak sekadar menjadi ungkapan indah dalam ucapan rasmi.
Jika kerajaan benar-benar mahu menjadikan Malaysia sebuah negara yang bebas daripada rasuah, usaha itu mesti disertai kesungguhan melindungi kebebasan pegawai yang menjalankan tugas dengan jujur, tegas dan berlandaskan undang-undang. Pegawai yang berani menangani kelemahan dalam sistem tidak seharusnya dibiarkan menghadapi tekanan bersendirian hanya kerana tindakannya menimbulkan rasa tidak senang pihak tertentu.
Namun, sokongan terhadap pegawai penguat kuasa tidak bermaksud seseorang itu mesti dipertahankan tanpa mengambil kira fakta atau proses undang-undang. Prinsip yang sama perlu terpakai kepada semua pihak. Seseorang tidak boleh dianggap bersalah hanya kerana berdepan tindakan undang-undang, tetapi pada masa yang sama, kedudukan dan pangkat juga tidak boleh menjadi perisai daripada sebarang siasatan.
Di sinilah terletaknya ukuran sebenar kesungguhan negara memerangi rasuah: bukan pada sekuat mana slogan dilaungkan, tetapi pada sejauh mana sistem memastikan setiap orang boleh menjalankan tugas tanpa campur tangan yang tidak wajar, sementara setiap dakwaan salah laku diteliti secara adil.
Kita sering mendengar kenyataan bahawa rasuah mesti diperangi habis-habisan, sempadan negara perlu diperkukuh dan pihak yang menyalahgunakan kuasa tidak boleh diberikan ruang. Tetapi semua itu menuntut lebih daripada sekadar kenyataan media, sidang akhbar dan janji politik.
Apabila seorang pegawai diberikan tanggungjawab mengetuai agensi penguatkuasaan, beliau perlu mempunyai ruang untuk melaksanakan amanahnya. Jika terdapat kelemahan dalam operasi, tindakan pembetulan mesti dibenarkan. Jika wujud pelanggaran undang-undang, siasatan perlu diteruskan. Dan jika terdapat pihak yang cuba mempengaruhi pelaksanaan tugas secara tidak sah, perkara itu mesti ditangani melalui mekanisme yang betul.
📍 3062 Taman Indah, Jalan Banggol, 17500 Tanah Merah, Kelantan
Sebaliknya, jika setiap pertikaian antara pegawai penguat kuasa akhirnya menimbulkan persepsi bahawa mereka yang bertindak tegas akan berhadapan dengan risiko tertentu, keyakinan terhadap sistem boleh terjejas. Pegawai lain mungkin mula tertanya-tanya sejauh mana mereka boleh bertindak tanpa menanggung akibat yang tidak sepatutnya.
Kita tidak boleh membiarkan persepsi sedemikian berakar tanpa penjelasan yang jelas. Pada masa yang sama, kerajaan dan institusi berkaitan mempunyai tanggungjawab untuk memastikan segala keputusan dibuat secara telus, berasaskan fakta dan tidak dipengaruhi kepentingan peribadi.
Dalam konteks isu yang membabitkan Shuhaily, persoalan yang perlu diketengahkan ialah sama ada beliau diberikan ruang sewajarnya untuk menjalankan tugas, dan sama ada segala tindakan terhadapnya dilaksanakan mengikut prosedur serta undang-undang yang berkuat kuasa.
Jika beliau telah bertindak dengan integriti dalam menjalankan tanggungjawabnya, maka sistem perlu memastikan beliau tidak menjadi mangsa tekanan atau tindakan balas yang tidak wajar. Jika terdapat dakwaan salah laku terhadapnya pula, dakwaan itu mesti diteliti berdasarkan bukti, bukannya diputuskan melalui sentimen atau tekanan orang ramai.
Begitu juga dengan dua anggota Cawangan Khas yang turut terbabit dalam pertikaian tersebut. Hak mereka untuk membuat laporan dan mendapatkan penyelesaian melalui saluran undang-undang perlu dihormati. Mereka tidak seharusnya dihukum oleh persepsi masyarakat, sebagaimana Shuhaily juga tidak boleh dianggap bersalah sebelum proses yang sewajarnya selesai.
Mempertahankan integriti institusi bukan bermaksud memilih seorang individu dan menolak individu lain. Sebaliknya, ia bermaksud memastikan setiap pihak dilayan secara adil, tanpa mengira pangkat, jawatan atau kedudukan dalam hierarki penguatkuasaan.
Namun, keadilan kepada individu tidak seharusnya menyebabkan persoalan yang lebih besar tenggelam, iaitu bagaimana negara memastikan agensi penguatkuasaan dapat bekerjasama, menjalankan tugas dengan berkesan dan mengekalkan keyakinan masyarakat ketika berdepan pertikaian dalaman.
Kementerian Dalam Negeri (KDN) mempunyai peranan penting untuk memastikan agensi di bawah tanggungjawabnya beroperasi secara profesional dan saling bekerjasama. Dalam keadaan yang menimbulkan perhatian awam seperti ini, kementerian perlu memastikan pertikaian individu tidak berkembang menjadi masalah penyelarasan yang boleh menjejaskan tugas menjaga keselamatan negara.
Pendekatan yang diperlukan bukanlah campur tangan untuk menentukan keputusan mahkamah atau mengarahkan mana-mana pihak menarik balik laporan. Sebaliknya, KDN perlu memastikan komunikasi antara agensi berjalan dengan baik, prosedur dipatuhi dan sebarang kelemahan pentadbiran diperbaiki tanpa menjejaskan kebebasan proses undang-undang.
Jika terdapat dakwaan bahawa seseorang pegawai ditekan kerana menjalankan tugas, dakwaan itu perlu diperiksa secara objektif. Jika terdapat masalah dalam hubungan kerja antara AKPS dengan PDRM, mekanisme penyelarasan perlu digunakan untuk menyelesaikannya. Jika terdapat salah laku, tindakan sewajarnya hendaklah diambil berdasarkan bukti.
Itulah bentuk kepimpinan yang diperlukan dalam sebuah sistem penguatkuasaan yang matang: tegas terhadap salah laku, adil kepada individu dan tidak berkompromi terhadap usaha yang boleh menjejaskan integriti institusi.
Perjuangan membanteras rasuah tidak boleh bergantung kepada keberanian seorang individu semata-mata. Pegawai yang berintegriti memang penting, tetapi mereka memerlukan sistem yang membolehkan mereka melaksanakan tugas tanpa takut kepada tekanan yang tidak wajar.
Jika kerajaan benar-benar serius mahu menghapuskan rasuah, perlindungan terhadap pegawai berintegriti perlu diterjemahkan melalui dasar, prosedur, pengawasan dan mekanisme aduan yang berkesan. Perlindungan itu bukan keistimewaan untuk pegawai tertentu, tetapi jaminan bahawa setiap penjawat awam boleh menjalankan tugas dengan jujur tanpa menjadi sasaran tindakan balas yang tidak sah.
Pada masa yang sama, keberanian tidak boleh dijadikan alasan untuk mengetepikan akauntabiliti. Pegawai yang tegas tetap tertakluk kepada undang-undang, manakala pihak yang membuat aduan juga perlu bertanggungjawab terhadap dakwaan masing-masing.
Negara tidak akan berjaya membanteras rasuah jika kita hanya mempertahankan individu yang kita sukai atau mengecam mereka yang tidak sehaluan dengan kita. Yang mesti dipertahankan ialah prinsip bahawa undang-undang terpakai kepada semua, kuasa tidak boleh disalahgunakan dan tindakan penguatkuasaan tidak boleh dipengaruhi kepentingan tertentu.
Justeru, dalam isu yang membabitkan Shuhaily ini, perkara yang wajar dituntut ialah keadilan, ketelusan dan kepastian bahawa tiada pegawai dikenakan tekanan secara tidak wajar kerana menjalankan amanahnya. Pada masa yang sama, segala proses undang-undang perlu dihormati sehingga fakta dan kedudukan setiap pihak dapat ditentukan.
Kita tidak seharusnya hanya berani melaungkan perang terhadap rasuah ketika berada di pentas. Kesungguhan sebenar terbukti apabila prinsip yang sama dipertahankan ketika keadaan menjadi sukar, apabila institusi diuji dan apabila tindakan penguatkuasaan menimbulkan kontroversi.
Kalau benar-benar mahu menjadikan Malaysia sebuah negara yang bebas daripada rasuah, jangan biarkan pegawai berintegriti berjuang sendirian. Pastikan mereka mendapat perlindungan yang sah untuk menjalankan tugas, diberikan keadilan apabila berdepan dakwaan dan dipertanggungjawabkan jika terbukti melakukan kesalahan.
Kerana akhirnya, yang menentukan kejayaan perang terhadap rasuah bukanlah siapa yang paling lantang bercakap mengenainya, tetapi sama ada sistem negara benar-benar memberikan ruang kepada kebenaran untuk ditegakkan tanpa rasa takut dan tanpa pilih kasih.
Telegram: Nasional Daily
Facebook: Nasional Daily
TikTok: NasionalDaily
Whatsapp: NasionalDaily.com
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001