SEREMBAN – Pertikaian takhta Negeri Sembilan terus menjadi perhatian apabila Tunku Nadzaruddin Tuanku Ja’afar bersama empat Undang yang kedudukan mereka dipertikaikan serta Tunku Besar Tampin mendakwa kemelut adat dan takhta negeri itu telah selesai susulan tindakan Menteri Besar, Datuk Ismail Lasim menandatangani Proklamasi Penurunan Takhta Tuanku Muhriz Tuanku Munawir.
Dalam kenyataan bersama pada 20 Oktober 2026, kumpulan berkenaan menegaskan dakwaan krisis itu masih berlarutan adalah tidak tepat.
Mereka berhujah proses berkenaan telah disempurnakan mengikut Perkara 10(2) Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 (UUTKNS), selain mendakwa pelaksanaannya telah diputuskan oleh Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (MMKN) pada 15 September lalu.
Menurut kenyataan itu, Proklamasi berkenaan ditandatangani Ismail pada 3 Ogos lalu, manakala pemakluman rasmi kepada Majlis Raja-Raja dibuat melalui surat Menteri Besar bertarikh 21 September 2026.
Mereka menjadikan perkembangan tersebut sebagai antara asas untuk menegaskan perkara berkenaan telah melalui proses pentadbiran kerajaan negeri.
Bagaimanapun, persoalan utama masih perlu diperjelaskan, sama ada tindakan pentadbiran dan pemakluman rasmi tersebut mencukupi untuk menamatkan pertikaian dari sudut perlembagaan serta adat.
Dakwaan krisis telah selesai adalah pendirian kumpulan berkenaan dan tidak boleh dianggap sebagai penyelesaian muktamad yang diterima semua pihak hanya berdasarkan kenyataan itu.
Kumpulan berkenaan turut menegaskan kedudukan Yang di-Pertuan Besar merupakan prerogatif Undang Yang Empat, sebagaimana yang ditafsirkan berdasarkan adat dan UUTKNS 1959.
📍 3062 Taman Indah, Jalan Banggol, 17500 Tanah Merah, Kelantan
Mereka merujuk Perkara 10 dan 11 perlembagaan negeri serta Perkara 71(1) Perlembagaan Persekutuan bagi menyokong pendirian bahawa penyelesaian pertikaian mengenai hak menaiki takhta perlu berlandaskan perlembagaan negeri berkenaan.
Mereka juga berpandangan Kerajaan Persekutuan, termasuk jabatan dan agensinya, tidak mempunyai bidang kuasa dalam perkara tersebut.
Namun, skop kuasa setiap institusi dan kesan undang-undang terhadap tindakan yang telah diambil perlu diteliti berdasarkan peruntukan berkaitan, bukannya diputuskan semata-mata melalui tafsiran mana-mana pihak yang bertelagah.
Dalam perkembangan sama, kenyataan itu menyentuh titah Tuanku Muhriz yang membatalkan perkenan pelantikan 10 Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (EXCO), termasuk pewartaan berkaitan.
Kumpulan berkenaan menyeru anggota pentadbiran dan pelaksana kerajaan negeri supaya terus memberikan kerjasama kepada Menteri Besar serta memastikan urusan pemerintahan berjalan tanpa gangguan.
Mereka turut menjunjung titah Raja-Raja Melayu bertarikh 14 Oktober lalu yang menyeru pihak terbabit supaya mengutamakan kebijaksanaan, kesabaran dan penghormatan terhadap adat, perlembagaan negeri serta maruah institusi diraja.
Pada masa sama, orang luar diingatkan agar tidak mencampuri atau mempolitikkan pertikaian tersebut, manakala rakyat diminta bertenang dan tidak menyebarkan maklumat yang belum disahkan.
Perkembangan ini memperlihatkan kemelut Negeri Sembilan bukan sekadar pertikaian mengenai individu yang berhak menduduki takhta, tetapi turut membabitkan tafsiran perlembagaan, bidang kuasa institusi adat dan kesan keputusan terhadap pentadbiran negeri.
Dalam keadaan sedemikian, setiap kenyataan perlu dinilai berdasarkan kedudukan pihak yang mengeluarkannya serta dokumen dan peruntukan undang-undang yang dirujuk.
Apa yang masih diperlukan ialah penjelasan yang tuntas mengenai kesahan proses berkenaan dan kedudukan rasmi semua institusi yang mempunyai peranan dalam urusan adat serta pemerintahan Negeri Sembilan.
Selagi persoalan itu belum diperjelaskan secara menyeluruh, dakwaan krisis sudah berakhir perlu dilaporkan sebagai pendirian kumpulan berkenaan, bukannya kesimpulan pertikaian telah diselesaikan sepenuhnya.
Telegram: Nasional Daily
Facebook: Nasional Daily
TikTok: NasionalDaily
Whatsapp: NasionalDaily.com
Iklan: admin@nasionaldaily.com / sales@nasionaldaily.com / 012-9222001